NFOŚiGW szykuje nowy program dla autobusów

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej potwierdza, że nowy program dla komunikacji zbiorowej – Czysty Transport Publiczny – jest dopiero na etapie prac koncepcyjnych. Nabór ma zostać ogłoszony na przełomie roku. Budżet, krąg beneficjentów i poziom dofinansowania wciąż nie są znane.

Program figuruje w oficjalnym harmonogramie naborów Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) (stan na 26 października 2026 r.) pod numerem 2.6. Przewidziano dla niego tryb ciągły, start w IV kwartale 2026 r. lub w I kwartale 2027 r. oraz zakończenie naboru 31 grudnia 2027 r.

Zapowiedź programu padła 15 września w Sejmie. Jak relacjonował Serwis Samorządowy PAP, Marcin Janiak z Ministerstwa Klimatu i Środowiska zapowiedział uruchomienie programu na przełomie 2026 i 2027 r. Budżetu przedstawiciel resortu nie podał. Wyjaśnił, że budżet funduszu jest zamknięty, a ministerstwo rozlicza środki z wcześniej uruchomionych programów i liczy, że część z nich wróci do puli.

REKLAMA

REKLAMA

Zapytaliśmy NFOŚiGW o szczegóły, bo w publicznych materiałach brakuje jeszcze wytycznych, na które czekają samorządy, przewoźnicy i producenci autobusów.

Co odpowiedział NFOŚiGW

Redakcja zapytała Fundusz o trzy kluczowe kwestie: kto będzie mógł ubiegać się o wsparcie, jakie koszty będą kwalifikowane oraz jaki będzie budżet i intensywność dofinansowania.

Odpowiedź przyszła z Departamentu Elektromobilności i Beneficjenta Indywidualnego. Fundusz poinformował, że nad programem priorytetowym  Czysty Transport Publiczny trwają obecnie prace koncepcyjne. Planowany termin ogłoszenia naboru to IV kwartał 2026 r.

Na pytania o szczegóły – krąg beneficjentów, katalog kosztów kwalifikowanych, budżet i poziom wsparcia – NFOŚiGW na tym etapie nie odpowiedział. Oznacza to, że parametry programu nie zostały jeszcze przesądzone.

Dla kogo, na co i ile? Na razie bez odpowiedzi

Najważniejsze parametry nowego programu pozostają otwarte. Punktem odniesienia może być trzecia edycja programu Zielony Transport Publiczny (ZTP III), finansowana z KPO – ale katalog wydatków i poziom wsparcia w nowym programie mogą wyglądać inaczej.

Następca Zielonego Transportu Publicznego

Nowy program pojawia się po Zielonym Transporcie Publicznym – najbardziej rozpoznawalnym instrumencie NFOŚiGW dla komunikacji miejskiej. Budżet ZTP we wszystkich trzech naborach sięgnął 5,4 mld zł, w tym do 3,4 mld zł z KPO.

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

W trzeciej edycji podpisano umowy z 73 miastami na łączną kwotę ok. 2,7 mld zł. Pozwolą one sfinansować zakup 902 autobusów zeroemisyjnych oraz 593 punktów ładowania i tankowania (MKiŚ). Zawarto 76 umów dotacyjnych z KPO i 22 umowy pożyczkowe z NFOŚiGW na 69 mln zł. Szerzej na ten temat pisaliśmy w artykule: Miliardy z KPO na ponad 900 elektrycznych autobusów w Polsce

W jednym z naborów ZTP finansowanych z KPO budżet wynosił ok. 551,75 mln zł, a maksymalny poziom dotacji – 95 proc. Nowy program ma być natomiast finansowany ze środków krajowych, z Funduszu Zeroemisyjnego Transportu, a nie z KPO, którego realizacja dobiega końca.

Tabor zeroemisyjny samorządy mogą finansować także z programu FEnIKS, programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej oraz regionalnych programów unijnych.

Ustawowe obowiązki napędzają popyt

Zapotrzebowanie na wsparcie wynika nie tylko z ambicji klimatycznych miast, ale także z przepisów. Zgodnie z ustawą o elektromobilności i paliwach alternatywnych gminy powyżej 50 tys. mieszkańców muszą w komunikacji miejskiej przynajmniej częściowo korzystać z autobusów zeroemisyjnych lub napędzanych biometanem. Nowelizacja z 2024 r. wprowadziła dla gmin powyżej 100 tys. mieszkańców wymóg kupowania do komunikacji miejskiej wyłącznie autobusów zeroemisyjnych.

Według danych Ministerstwa Energii 22 gminy (41,5 proc. badanej grupy) osiągnęły już co najmniej 20 proc. udziału autobusów zeroemisyjnych w komunikacji miejskiej. Kolejnych 18 gmin mieści się w przedziale 1–20 proc., a średni udział w badanych ośrodkach wynosi 19 proc. Więcej na ten temat w artykule: Co piąty autobus w polskich miastach jest już zeroemisyjny. Samorządy czekają na nowe dotacje.

Przygotowania warto zacząć przed regulaminem

Doradcy przekonują, że czekanie na regulamin to błąd. Przygotowanie projektu taborowego trwa od kilku do kilkunastu tygodni, a przełom roku w samorządach to czas zamykania budżetów i uchwalania planów finansowych. Dostawa nowych autobusów elektrycznych lub wodorowych trwa zwykle 12–24 miesiące od podpisania umowy z producentem.

Jeszcze przed ogłoszeniem naboru samorządy i operatorzy powinni przygotować m.in.:

• dobór parametrów pojazdów i baterii do charakterystyki obsługiwanych linii,
• warunki przyłączenia do sieci dla stacji ładowania, uzgodnione z operatorem systemu dystrybucyjnego,
• program funkcjonalno-użytkowy (PFU) dla infrastruktury,
• analizę pomocy publicznej oraz analizę kosztów i korzyści.

Źródła informacji:
• Ustalenia redakcji Gramwzielone.pl
•  NFOŚiGW
• Serwis Samorządowy PAP
• Collect Consulting
• MKiŚ