Czy nowe budynki będą musiały mieć fotowoltaikę? Ministerstwo wyjaśnia zasady EPBD

Polska ma czas do końca maja 2026 r., aby wdrożyć do swojego porządku prawnego zapisy unijnej dyrektywy EPBD. Tymczasem według przedstawicieli branży budowlanej prace nad transpozycją utknęły w martwym punkcie. Zapytaliśmy Ministerstwo Rozwoju i Technologii, na jakim etapie są przygotowania do wdrożenia nowych przepisów i jak wpłyną one na rynek budownictwa w Polsce.

Znowelizowana dyrektywa EPBD (Energy Performance of Buildings Directive), czyli dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, ma na celu przede wszystkim poprawę efektywności energetycznej budynków, rozwój OZE oraz stopniowe odchodzenie od paliw kopalnych w ogrzewnictwie. Jednym z głównych, a jednocześnie najbardziej kontrowersyjnych narzędzi służących realizacji tych celów ma być wprowadzenie obowiązku instalacji systemów fotowoltaicznych na dachach budynków – najpierw nowych i istniejących obiektów publicznych i niemieszkalnych, a od 2029 r. także nowych budynków mieszkalnych i parkingów.

Podstawowym narzędziem wdrażania zapisów dyrektywy mają być krajowe plany renowacji budynków, które określą tempo i zakres modernizacji energetycznej zasobów mieszkaniowych i użytkowych. Na ich przygotowanie państwa członkowskie mają czas do końca 2026 r. Szybciej, bo do końca maja, muszą transponować zapisy dyrektywy do swojego porządku prawnego. Jak wskazywała pod koniec lutego organizacja Fala Renowacji, brakuje jednak jakichkolwiek informacji na temat postępu prac nad wdrożeniem przepisów.

REKLAMA

W związku z tym zapytaliśmy Ministerstwo Rozwoju i Technologii, kiedy można spodziewać się transponowania dyrektywy EPBD do prawa polskiego i na jakim etapie jest proces uchwalania Krajowego Planu Renowacji Budynków.

EPBD w Polsce. Ministerstwo wyjaśnia, dlaczego prace się przeciągają

W odpowiedzi udzielonej Gramwzielone.pl resort rozwoju wskazuje, że prace nad wdrożeniem dyrektywy EPBD wciąż trwają. Jednocześnie wyjaśnia, że proces jej implementacji do prawa krajowego „wymaga szczegółowych analiz prawnych, technicznych i ekonomicznych. Niezbędne jest również zapewnienie spójności nowych przepisów z obowiązującym porządkiem krajowym oraz innymi równolegle prowadzonymi inicjatywami legislacyjnymi”.

­- Z uwagi na trwający proces legislacyjny oraz przekrojowy charakter regulacji, wymagający szerokich konsultacji i uzgodnień, trudno jednoznacznie określić termin zakończenia prac – zaznacza Ministerstwo Rozwoju i Technologii.

Ministerstwo nie jest również w stanie na chwilę obecną określić dokładnego terminu przedstawienia opinii publicznej Krajowego Planu Renowacji Budynków. Jak wyjaśnia: „Obecnie trwają prace nad uzyskaniem wpisu do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Skierowanie projektu KPRB do konsultacji publicznych, uzgodnień i opiniowania, zależne jest od uzyskania wpisu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów”.

Fotowoltaika w budynkach: kto i od kiedy będzie musiał ją instalować?

Resort rozwoju rozwiewa natomiast część wątpliwości związanych z tym, które budynki i kiedy zostaną objęte obowiązkiem montażu fotowoltaiki. Zgodnie z zapisami dyrektywy EPBD od 31 grudnia 2026 r. obowiązek ten miałby dotyczyć nowych budynków publicznych i niemieszkalnych o powierzchni użytkowej powyżej 250 m2, zaś od 31 grudnia 2027 r. – wszystkich istniejących budynków publicznych o powierzchni użytkowej powyżej 2000 m2 oraz istniejących budynków niemieszkalnych o powierzchni użytkowej powyżej 500 m2, o ile zostaną one poddane ważniejszej renowacji.

Kolejne na liście obiektów zobowiązanych do instalacji paneli fotowoltaicznych mają być istniejące budynku publiczne o powierzchni użytkowej powyżej 750 m2. Obowiązek ten w ich przypadku ma obowiązywać od 31 grudnia 2028 r. Rok później, od 31 grudnia 2029 r. objęte nim mają zostać wszystkie nowe budynki mieszkalne, a od 31 grudnia 2029 r. – wszystkie nowe zadaszone parkingi samochodowe przylegające do budynków. Jako ostatnie obowiązkowi montażu paneli PV mają podlegać istniejące budynki publiczne o powierzchni od 250 m2 – od 31 grudnia 2030 r.

Wiele kontrowersji budziła do tej pory kwestia tego, czy obowiązek montażu fotowoltaiki obejmie obiekty, których budowa w dniu wejścia w życie nowelizacji rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, została już zainicjowana. Oznaczałoby to, że ich właściciele zostaliby obciążeni dodatkowymi wymogami, których mogli nie spodziewać się na etapie podejmowania decyzji inwestycyjnej.

REKLAMA

W odpowiedzi udzielonej Gramwzielone.pl Ministerstwo Rozwoju i Technologii wyjaśnia, że obowiązek ten dotyczył będzie jedynie obiektów, dla których proces pozyskiwania pozwoleń w dniu wejścia w życie nowelizacji jeszcze się nie rozpoczął. Pozostałe budynki miałyby być budowane na starych zasadach.

Tym samym – jak wylicza resort rozwoju – dotychczasowe przepisy obowiązywać mają dla wszystkich przedsięwzięć budowlanych, wobec których przed dniem wejścia w życie nowelizacji rozporządzenia:

• „został złożony wniosek o pozwolenie na budowę, wniosek o wydanie odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, wniosek o zmianę pozwolenia na budowę,
• została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę lub odrębna decyzja o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego,
• zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonywania innych robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę,
• została wydana decyzja o legalizacji, o której mowa w art. 49 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane oraz decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane”.

­­Ma to na celu niedopuszczenie do sytuacji, w której potencjalny inwestor byłby obciążony dodatkowymi, nieplanowanymi obowiązkami, w związku ze zmianą przepisów. Wskazać jednak należy, że powyższe stanowisko nie jest jeszcze obowiązującym przepisem, w związku z czym na dalszym etapie procesu legislacyjnego może ulec zmianie

– wyjaśnia Ministerstwo Rozwoju i Technologii.

Co grozi za brak fotowoltaiki w budynku?

Drugim tematem gorących dyskusji na platformach internetowych była kwestia ewentualnych kar za niedopełnienie obowiązku montażu instalacji fotowoltaicznej na budynku, który zgodnie z nowymi przepisami jest objęty takim obowiązkiem. Ministerstwo Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na pytania Gramwzielone.pl wyjaśnia, że nie przewiduje się stosowania takich kar. Jest jednak znaczące „ale”.

W projektowanych przepisach dotyczących nowych budynków nie przewiduje się kar za niewdrożenie obowiązku wynikającego z art. 10 dyrektywy 2024/1275. Trzeba natomiast podkreślić, że w ramach procedury uzyskania pozwolenia na użytkowanie, do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie inwestor jest obowiązany dołączyć m.in. oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym lub warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami (art. 57 ust. 1 pkt 2) lit. a) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.)

– wyjaśnia resort rozwoju.

W praktyce oznacza to, że budynki niezgodne z przepisami dyrektywy EPBD wdrożonymi do prawa krajowego nie uzyskają pozwolenia na użytkowanie, a tym samym będą musiały wtórnie zostać dostosowane do obowiązujących przepisów.