Od dziś obowiązują nowe zasady programu Czyste Powietrze. Co się zmieniło?

Od dziś obowiązują nowe zasady programu Czyste Powietrze. Czy zdobycie dotacji będzie teraz łatwiejsze? Nowe regulacje mają uprościć dostęp do wsparcia, zwiększyć wysokość dofinansowania na wybrane prace oraz wydłużyć czas przeznaczony na realizację inwestycji. Nie oznacza to jednak całkowitej rewolucji. Wiele kluczowych wymagań pozostaje bez zmian, a na jedno z najbardziej oczekiwanych przez beneficjentów rozwiązań trzeba będzie jeszcze poczekać.

Dziś (20 lipca) wchodzi w życie pakiet zmian w programie Czyste Powietrze, który ma ułatwić korzystanie z dotacji na termomodernizację domów jednorodzinnych. Nowe przepisy obejmują m.in. łatwiejszy dostęp do wsparcia dla części właścicieli nieruchomości, wyższe dofinansowanie wybranych prac, dłuższy czas na realizację inwestycji finansowanych z zaliczki oraz uproszczenie formalności przy rozliczaniu przedsięwzięć.

REKLAMA

Jak podkreśla resort, podstawowe zasady programu, wprowadzone podczas reformy obowiązującej od 31 marca 2025 r., pozostają bez zmian.

Łatwiejszy dostęp do programu dla nowych właścicieli

Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie wyjątków od obowiązującej dotąd zasady posiadania nieruchomości przez co najmniej trzy lata przed złożeniem wniosku o dofinansowanie.

Od dziś z programu mogą skorzystać również osoby, które nabyły nieruchomość przez zasiedzenie. Uprawnienie uzyskali także właściciele lub współwłaściciele posiadający nieruchomość od co najmniej roku, jeśli co najmniej połowę udziałów otrzymali lub kupili od rodziców albo dziadków. Oznacza to, że więcej osób, które niedawno przejęły starszy dom wymagający termomodernizacji, może ubiegać się o wsparcie.

Wyższe dotacje na wybrane prace

Od 20 lipca wzrosły o 10 proc. maksymalne jednostkowe kwoty dofinansowania dla części prac termomodernizacyjnych. Podwyżki dotyczą przede wszystkim ocieplenia ścian i innych przegród budowlanych, wymiany okien, wymiany drzwi zewnętrznych oraz bram garażowych.

Jak tłumaczy resort, wysokość stawek maksymalnych została ustalona na podstawie szczegółowej analizy kosztów oraz cen materiałów budowlanych w różnych regionach kraju. Ponieważ poziom cen może różnić się w zależności od województwa, w programie wprowadzono mechanizm ich okresowej weryfikacji. Sprawdzanie stawek ma odbywać się co najmniej raz w roku, aby lepiej odzwierciedlały rzeczywiste koszty prac i sytuację na rynku wykonawców.

Obecnie w najwyższym poziomie dofinansowania maksymalna stawka wynosi:

• do 275 zł/m2 za ocieplenie ścian,
• do 1320 zł/m2 za stolarkę okienną,
• do 2750 zł/m2 za stolarkę drzwiową.

Nie zmienił się natomiast łączny maksymalny poziom dofinansowania – wyższe są jedynie limity dla poszczególnych rodzajów prac.

Więcej czasu na wykorzystanie zaliczki

Beneficjenci korzystający z prefinansowania mają od dziś więcej czasu na zakończenie prac objętych zaliczką. Termin realizacji inwestycji został wydłużony ze 120 do 180 dni.

Z rozwiązania mogą skorzystać również osoby, które podpisały umowy w naborze prowadzonym od 31 marca 2025 r., po odpowiedniej zmianie zawartej umowy.

Prostsze rozliczenie inwestycji

Zmieniły się również zasady potwierdzania wykonania części prac. Od dziś dokumenty potwierdzające trwałe odłączenie starego źródła ciepła oraz dostosowanie przewodów kominowych mogą wystawiać nie tylko mistrzowie kominiarscy, lecz także osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane. Ma to ułatwić i przyspieszyć rozliczanie inwestycji.

REKLAMA

Zmiany w składaniu wniosków

Beneficjenci korzystający z pomocy operatorów mogą teraz samodzielnie przygotowywać robocze wersje wniosków w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie.

Doprecyzowano także zasady dotyczące urządzeń znajdujących się na liście ZUM. O możliwości uzyskania dotacji będzie decydowało to, czy urządzenie znajdowało się na liście w dniu wystawienia faktury zaliczkowej.

Co pozostaje bez zmian?

Choć od dziś obowiązuje pakiet nowych ułatwień, większość zasad wprowadzonych reformą programu z 31 marca 2025 r. nadal obowiązuje.

Nie zmieniły się:

• obowiązek wykonania audytu energetycznego,
• obowiązek przedstawienia świadectwa charakterystyki energetycznej,
• system operatorów wspierających beneficjentów,
• limity kosztów kwalifikowanych,
• zasada „jeden beneficjent – jeden budynek”,
• brak dofinansowania do kotłów gazowych,
• poziomy dofinansowania,
• kryteria dochodowe uprawniające do poszczególnych poziomów wsparcia.

Nie zmienił się również całkowity limit dotacji na przedsięwzięcie – zwiększono jedynie maksymalne stawki dla wybranych elementów termomodernizacji.

Zmiany dotyczące źródeł ciepła od 2027 r.

Dzisiejsze zmiany obejmują również zapowiedź kolejnego etapu reformy programu. Po zakończeniu okresu przejściowego, czyli od 2027 r., program nie będzie już finansował elektrycznych systemów ogrzewania innych niż pompy ciepła.

Dotacje na elektryczne źródła ogrzewania będą obejmować już tylko pompy ciepła, a pozostałe systemy grzewcze zasilane energią elektryczną zostaną wyłączone z finansowania.

Bon na audyt energetyczny jeszcze nie rusza

Choć wielu potencjalnych beneficjentów liczyło na wprowadzenie bonu na audyt energetyczny już od 20 lipca, rozwiązanie nie weszło jeszcze w życie. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) poinformował, że nadal prowadzi konsultacje z samorządami dotyczące zasad funkcjonowania tego instrumentu. Według Funduszu zainteresowanie bonem okazało się na tyle duże, że zdecydowano się dopracować jego założenia przed wdrożeniem.

Bon ma ułatwić sfinansowanie audytu energetycznego, który od reformy programu obowiązującej od 31 marca 2025 r. jest wymagany przy ubieganiu się o dofinansowanie. To istotna zmiana dla wielu właścicieli domów, ponieważ koszt wykonania audytu – wynoszący zwykle od około 1,5 do 3 tys. zł – trzeba obecnie pokryć z własnych środków przed złożeniem wniosku.

NFOŚiGW zapowiada, że bon ma zostać wprowadzony w przyszłości, jednak nie podał jeszcze terminu jego uruchomienia. W trakcie konsultacji pozostają również szczegóły dotyczące zasad przyznawania wsparcia i ewentualnych kryteriów dochodowych.

Program Czyste Powietrze, realizowany od 2018 r., pozostaje największym w Polsce systemem wsparcia termomodernizacji budynków jednorodzinnych. Jak wylicza NFOŚiGW, dotychczas podpisano około 971 tys. umów, zakończono ponad 645 tys. inwestycji, wymieniono ponad 603 tys. nieefektywnych źródeł ciepła, a łączna wartość wypłaconych dotacji wyniosła blisko 22 mld zł.