Strategiczny magazyn energii w Polsce przeszedł modernizację. Pomogły środki z KPO
PGE Energia Odnawialna podpisała z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej umowę na pożyczkę w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Niemal 153 mln zł w ramach wsparcia zwrotnego trafi do budżetu projektu przeprowadzonej już modernizacji Elektrowni Szczytowo-Pompowej Porąbka-Żar o mocy 540 MW. To jeden z kluczowych magazynów energii w krajowym systemie elektroenergetycznym.
Polska spółka z Polskiej Grupy Energetycznej PGE podpisała umowę o wsparcie zwrotne przedsięwzięcia „Modernizacja górnego zbiornika, górnego i dolnego ujęcia wody oraz sztolni derywacyjnych Elektrowni Szczytowo-Pompowej Porąbka-Żar”, realizowanego w ramach inwestycji G3.3.1 „Systemy magazynowania energii” Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).
Ponad 152 mln zł z KPO na modernizację
Całkowity planowany koszt przedsięwzięcia wyniósł ponad 203 mln zł netto, z czego wartość przyznanego finansowania z KPO to 152 mln zł, czyli ok. 75 proc. wartości inwestycji. Prace zrealizowano w ramach dwóch zadań inwestycyjnych, przy czym obu generalnym wykonawcom przewodziły polskie firmy, co spółka wskazuje jako przykład wdrażania strategii udziału polskich firm w inwestycji (tzw. local content).
Przywrócenie pełnej funkcjonalności infrastruktury po ponad 40 latach eksploatacji
Celem przedsięwzięcia było przywrócenie i poprawa parametrów eksploatacyjnych strategicznych elementów infrastruktury elektrowni, użytkowanych nieprzerwanie od ponad 40 lat. Zakres prac obejmował modernizację górnego zbiornika, górnego i dolnego ujęcia wody, rurociągów oraz sztolni derywacyjnych, a także prace towarzyszące.
W ramach modernizacji górnego zbiornika odnowiono ekrany asfaltobetonowe skarp i dna zbiornika, wykonano nowe warstwy uszczelniające i drenażowe, odtworzono dylatacje w rejonie Górnego Ujęcia Wody oraz usunięto osady denne – co pozwoliło na odtworzenie szczelności zbiornika. Zmodernizowano również infrastrukturę hydrotechniczną obiektu, w tym górne i dolne ujęcie wody, rurociągi derywacyjne, sztolnię odpływową oraz komorę uderzeń, co ma zwiększyć niezawodność pracy instalacji i ograniczyć ryzyko awarii.
Polscy wykonawcy przy obu zadaniach inwestycyjnych
Prace modernizacyjne zbiornika górnego zrealizowało konsorcjum Energoprojekt Warszawa SA (jako lider) oraz Walo Polska. Modernizację toru wodnego jako generalny wykonawca przeprowadziła spółka Energoprojekt Warszawa, korzystając wyłącznie z polskich podwykonawców: Hzbud, Eurodarmal, J.T.C. S.A., SJENERGIA oraz Enprom.
Dlaczego modernizacja elektrowni szczytowo-pompowych jest ważna?
Elektrownia Szczytowo-Pompowa Porąbka-Żar od kilkudziesięciu lat pozostaje jednym z filarów bezpieczeństwa krajowego systemu elektroenergetycznego. Obiekt odgrywa istotną rolę w bilansowaniu pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE) oraz wspiera integrację odnawialnych źródeł energii, zapewniając elastyczność i stabilność dostaw energii elektrycznej.
Przykład modernizacji jednostki ESP pokazuje, że transformacja energetyczna w Polsce nie polega wyłącznie na budowie nowych mocy wiatrowych, słonecznych czy magazynów bateryjnych. Równie istotne jest utrzymanie i modernizacja istniejącej infrastruktury magazynowania energii, która działa od dekad i wciąż odgrywa kluczową rolę w bilansowaniu systemu. Elektrownie szczytowo-pompowe, choć technologicznie starsze niż nowoczesne magazyny bateryjne, pozostają jednym z niewielu dostępnych w Polsce rozwiązań umożliwiających magazynowanie energii w skali setek megawatów przez wiele godzin, co czyni je trudnym do zastąpienia elementem systemu w najbliższych latach.
Elektrownie szczytowo-pompowe są obecnie jedyną dojrzałą technologią magazynowania energii elektrycznej w dużej skali w Polsce i odgrywają coraz istotniejszą rolę w stabilizowaniu systemu przy rosnącym udziale niestabilnych OZE. W Polsce funkcjonuje sześć takich obiektów (Żarnowiec, Żydowo, Dychów, Porąbka-Żar, Niedzica i Solina) o łącznej mocy zainstalowanej ok. 1,8 GW. Według danych PSE, w 2025 r. osiągalna moc ESP wynosiła 1368 MW, a łączna produkcja brutto sięgnęła 1186,3 GWh, co oznacza jedynie niewielki wzrost względem 2024 roku (1184,3 GWh). Mimo znaczenia tej technologii, magazyny energii wciąż stanowią niewielki fragment polskiego systemu – w 2024 roku ich łączna moc wynosiła blisko 2 GW, z czego ponad 91 proc. przypadało właśnie na ESP.
Na horyzoncie znajdują się dwa duże projekty, które mogłyby ponad dwukrotnie zwiększyć moc ESP w Polsce. Tauron potwierdził w lipcu 2026 r., że planuje budowę elektrowni Rożnów 2 o mocy 767 MW na Dunajcu, kosztem ok. 7 mld zł, z decyzją inwestycyjną przewidzianą na 2028 r. Drugim projektem są Młoty pod Bystrzycą Kłodzką o mocy 1050 MW, realizowane przez spółkę PGE Inwest 12, również szacowane na co najmniej 7 mld zł. Zgodnie z planami PSE, realizacja obu inwestycji podniosłaby łączną moc ESP do 3218 MW do 2036 r. Tempo rozwoju ogranicza jednak brak zatwierdzonego przez Komisję Europejską systemu wsparcia finansowego oraz zmiany w rynku mocy, które praktycznie wykluczyły nowe ESP z aukcji. Mimo rosnącego zapotrzebowania na magazyny energii, inwestycje te wciąż czekają na zdecydowane działania po stronie decydentów i inwestorów.
Patrycja Rapacka
patrycja.rapacka@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
