Fotowoltaika w budynkach będzie koniecznością. Polska ma 100 dni na wdrożenie EPBD

Polsce pozostało około 100 dni na wdrożenie znowelizowanej unijnej dyrektywy EPBD dotyczącej charakterystyki energetycznej budynków. Uwzględnia ona duże zmiany, jeśli chodzi o gospodarkę energetyczną w budownictwie. Wśród nich jest obowiązek wykorzystania fotowoltaiki w nowych budynkach. 

Nowa unijna dyrektywa dotycząca charakterystyki energetycznej budynków (European Performance of Buildings Directive, EPBD) wprowadza rewolucyjne zmiany w zasadach zasilania w energię budynków na terenie Unii Europejskiej. Zawarte w niej regulacje zostały uzgodnione przez unijne instytucje i państwa członkowskie już w 2024 r. Teraz zbliża się termin transpozycji dyrektywy EPBD do prawa krajów Unii Europejskiej. Termin ten upływa z końcem maja.

Co zawiera dyrektywa EPBD?

Unijna dyrektywa dotycząca charakterystyki energetycznej budynków wyznacza ramy szerokiej modernizacji zasobów budowlanych w państwach członkowskich. Regulacje obejmują zarówno nowe, jak i istniejące budynki, w których mieszkańcy spędzają większość czasu, a ich realizacja ma wpływać m.in. na koszty ogrzewania i chłodzenia, jakość powietrza, bezpieczeństwo energetyczne oraz skalę ubóstwa energetycznego.

REKLAMA

Celem dyrektywy jest ograniczenie zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych przez stopniową poprawę efektywności energetycznej, rozwój odnawialnych źródeł energii oraz odchodzenie od paliw kopalnych w ogrzewnictwie, przy jednoczesnym uwzględnieniu aspektów społecznych.

W ramach wdrażania przepisów przewidziano m.in. przygotowanie krajowych planów renowacji budynków, zmiany w ustawie o charakterystyce energetycznej budynków, wprowadzenie klas energetycznych oraz nowe zasady sporządzania świadectw energetycznych.

W celu zmniejszenia zapotrzebowania budynków na energię dyrektywa zakłada m.in. stopniowe wprowadzanie obowiązku instalowania systemów wykorzystujących energię słoneczną. Unijna regulacja przewiduje ponadto zakończenie subsydiowania domowych urządzeń grzewczych na paliwa kopalne.

Obowiązek montażu fotowoltaiki w nowych budynkach

Dyrektywa EPBD zawiera harmonogram wprowadzania obowiązku wykorzystania energii słonecznej w nowych budynkach. Ten obowiązek będzie można zrealizować, wykorzystując fotowoltaikę lub kolektory słoneczne.

Zgodnie z zapisami dyrektywy państwa Unii Europejskiej mają wprowadzić przepisy, które zapewnią, że wszystkie nowe budynki będą projektowane w sposób pozwalający na zoptymalizowanie ich potencjału w zakresie wykorzystania energii słonecznej. Ma to znaleźć odzwierciedlenie w zapisach opracowanych przez państwa UE tzw. krajowych planów renowacji budynków.

Zgodnie z dyrektywą państwa UE mają zagwarantować instalowanie systemów wykorzystujących energię słoneczną, jeśli jest to „odpowiednie pod względem technicznym oraz wykonalne pod względem ekonomicznym i funkcjonalnym”, dla następujących kategorii budynków:

1) do 31 grudnia 2026 r. – na wszystkich nowych budynkach publicznych i niemieszkalnych o powierzchni użytkowej powyżej 250 m2,

2) na wszystkich istniejących budynkach publicznych o powierzchni użytkowej powyżej:

• 2000 m2 – do dnia 31 grudnia 2027 r.,
• 750 m2 – do dnia 31 grudnia 2028 r.,
• 250 m2 – do dnia 31 grudnia 2030 r.,

3) do 31 grudnia 2027 r. – na istniejących budynkach niemieszkalnych o powierzchni użytkowej powyżej 500 m2 – w przypadku, gdy budynek zostanie poddany ważniejszej renowacji lub działaniu wymagającemu pozwolenia administracyjnego na renowację budynków, prace na dachu lub instalację systemu technicznego budynku,

4) do 31 grudnia 2029 r. – na wszystkich nowych budynkach mieszkalnych,

5) do 31 grudnia 2029 r. – na wszystkich nowych zadaszonych parkingach dla samochodów fizycznie przylegających do budynków.

Polski rząd musi przyspieszyć z wdrożeniem EPBD

O przyspieszenie prac nad poprawą standardu energetycznego budynków oraz wdrożeniem dyrektywy do polskiego prawa zaapelowało stowarzyszenie Fala Renowacji. Organizacja podkreśla, że chodzi nie tylko o realizację zobowiązań wobec Unii Europejskiej, lecz przede wszystkim o wykorzystanie szans rozwojowych wynikających z transformacji sektora budownictwa.

Dyrektywa EPBD została znowelizowana tuż przed ostatnimi wyborami do Parlamentu Europejskiego, co sprawiło, że stała się jednym z tematów kampanii wyborczej. Według Fali Renowacji początkowo prace nad jej wdrożeniem postępowały sprawnie, jednak z czasem tempo wyraźnie spadło. Obecnie – na około sto dni przed upływem terminu – nie jest jasne, na jakim etapie znajduje się proces legislacyjny.

REKLAMA

Dyrektor zarządzający stowarzyszenia Fala Renowacji Jan Ruszkowski zwrócił uwagę, że moment ten można porównać do symbolicznej „studniówki” w liceum, gdy uświadamiamy sobie skalę pozostałych zadań, przy czym w przypadku dyrektywy nadal nie wiadomo, ile pracy wymaga dokończenie procesu. Jednocześnie zaznaczył, że przyspieszenie i lepsza koordynacja działań są potrzebne przede wszystkim ze względu na korzyści dla mieszkańców Polski.

Bezpieczeństwo energetyczne i mniejszy import paliw

W apelu Fala Renowacji wskazuje, że budynki odpowiadają za około 40 proc. zużycia energii końcowej w Polsce. Z analiz stowarzyszenia wynika, że ograniczenie zapotrzebowania energetycznego budynków mogłoby w pierwszej dekadzie wdrażania dyrektywy zmniejszyć roczny import o około 7,7 mln ton węgla kamiennego, co stanowi około połowę obecnego importu, oraz o 4,6 mld m3 gazu ziemnego, czyli około 25 proc.

Organizacja podkreśla, że poprawa efektywności energetycznej budynków ma bezpośredni związek z bezpieczeństwem energetycznym kraju.

Impuls dla gospodarki i rynku pracy

Według wyliczeń przedstawionych przez Falę Renowacji zwiększenie skali modernizacji energetycznych budynków przełoży się na rozwój rynku materiałów budowlanych, systemów grzewczych oraz firm instalacyjnych i wykończeniowych. W perspektywie najbliższej dekady proces ten ma wygenerować ekwiwalent około 94 tys. dodatkowych miejsc pracy.

Dane te pochodzą z raportu „Polska fala renowacji – korzyści dla Polski do 2035 r.” opublikowanego w ubiegłym roku przez stowarzyszenie. Z opracowania wynika, że koszt termomodernizacji i wymiany oświetlenia w gospodarstwach domowych oraz budynkach niemieszkalnych, realizowanych w tempie zgodnym z dyrektywą EPBD, może wynieść w ciągu dekady blisko 37 mld zł. Jednocześnie oszacowane korzyści mają sięgnąć około 51 mld zł.

Renowacja budynków to więcej niż czyste powietrze

Fala Renowacji wskazuje również na znaczenie dyrektywy EPBD dla poprawy jakości powietrza. W Polsce funkcjonuje jeszcze około 3 mln pozaklasowych urządzeń grzewczych na paliwa stałe. Ich wymiana na urządzenia bezemisyjne, takie jak pompy ciepła, wymaga równoległej poprawy efektywności energetycznej budynków.

Z danych organizacji wynika, że w pierwszej dekadzie po wdrożeniu przepisów z dyrektywy EPBD możliwa byłaby redukcja emisji pyłów o około 25 proc. oraz benzo(a)pirenu o 44 proc.

Jan Ruszkowski wskazał, że chociaż dyrektywa dotyczy budynków, jej znaczenie ma charakter długofalowego programu rozwojowego kraju, który – podobnie jak inne strategiczne inwestycje – wymaga skoordynowanych działań międzyresortowych.

Brak planu i narzędzi

Stowarzyszenie zwraca uwagę, że kluczowym elementem wdrożenia przepisów jest przyjęcie Krajowego Planu Renowacji Budynków, który ma wyznaczyć mierzalne cele i kamienie milowe dla całego procesu. Projekt tego dokumentu nie trafił jeszcze do konsultacji publicznych, choć – zgodnie z harmonogramem – powinien zostać przekazany Komisji Europejskiej przed końcem 2025 r.

Fala Renowacji podkreśla także znaczenie wprowadzenia systemu powszechnego doradztwa energetycznego oraz klas energetycznych dla budynków i lokali. Według organizacji rozwiązania te mogłyby zwiększyć przejrzystość rynku nieruchomości oraz ułatwić konstruowanie programów wsparcia publicznego uzależnionych od osiąganych efektów energetycznych.

Ryzyko opóźnień

Eksperci stowarzyszenia wskazują, że opóźnienia we wdrażaniu dyrektywy utrzymują w niepewności właścicieli budynków, samorządy i przedsiębiorców. Zwracają również uwagę, że w kontekście planowanego na 2028 r. uruchomienia unijnego systemu ETS2 wsparcie i zwiększenie skali renowacji budynków ma znaczenie dla ograniczenia wzrostu kosztów energii.

Fala Renowacji podkreśla, że sprawna transpozycja dyrektywy EPBD ma znaczenie nie tylko dla sektora budownictwa, lecz także dla konkurencyjności gospodarki, bezpieczeństwa energetycznego oraz jakości życia obywateli.

Szerzej na temat dyrektywy EPBD pisaliśmy w artykule: Komisja Europejska precyzuje standardy dla budynków zeroemisyjnych – nowe wytyczne EPBD.

Katarzyna Poprawska-Borowiec

katarzyna.borowiec@gramwzielone.pl

© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.