Coraz więcej farm fotowoltaicznych ma magazyny energii. Ile kosztuje energia z projektów PV+BESS?
Wartość inwestycji w odnawialne źródła energii w pierwszej połowie 2026 r. okazała się niższa od wartości inwestycji w OZE w drugim półroczu 2025 r. Zwraca jednak uwagę rosnąca aktywność inwestycyjna w zakresie projektów, w których przy farmach fotowoltaicznych stawiane są od razu magazyny energii. Jaki jest obecnie koszt inwestycji w projekty łączące fotowoltaikę i magazyny energii?
W ostatnich kwartałach spadła wartość inwestycji w globalnym sektorze fotowoltaicznym – wynika z najnowszego raportu Bloomberg New Energy Finance (BNEF). W minionym półroczu BNEF odnotował też wyraźny spadek wartości inwestycji w morskiej energetyce wiatrowej. Oba czynniki sprawiły, że wartość inwestycji w globalnym sektorze OZE w pierwszej połowie 2026 r. okazała się nieznacznie niższa od wartości inwestycji z drugiego półrocza 2025 r. – i wyraźnie niższa od rekordowych inwestycji z drugiego półrocza 2024 r.
Według szacunków Bloomberg New Energy Finance, inwestycje w globalnym sektorze energetyki odnawialnej w pierwszej połowie 2026 r. osiągnęły wartość 327,5 mld dolarów. To mniej niż w rekordowej drugiej połowie 2024 r., kiedy wydatki na inwestycje w OZE przekroczyły 400 mld dolarów, o czym zdecydował wzrost inwestycji w fotowoltaikę.
Problemy fotowoltaiki napędzają projekty PV + BESS
O widocznym w 2025 r. i w pierwszej połowie 2026 r. spadku wartości inwestycji w fotowoltaikę zdecydował przede wszystkim spadek cen paneli fotowoltaicznych, które w ubiegłym roku były najniższe w historii rynku PV.
BNEF tłumaczy odnotowany w ostatnich kwartałach spadek inwestycji w fotowoltaikę także konsekwencjami wyłączania i redukowania mocy elektrowni PV przez operatorów sieci, kanibalizacji cenowej oraz ograniczonego dostępu do sieci dla nowych projektów. To przełożyło się na utrudniony dostęp do finansowania dla deweloperów PV na kluczowych rynkach Europy, ale także w Chinach i Brazylii.
Jednocześnie te same czynniki sprawiają, że rośnie skala inwestycji w elektrownie fotowoltaiczne łączone od razu z magazynami energii, czyli z technologią, która może być remedium na opisane wyżej problemy. Magazyny energii umożliwiają przechowanie energii wytworzonej w szczycie aktywności fotowoltaiki – w szczególności gdy operatorzy sieci decydują się na ograniczanie pracy PV i gdy rynkowe ceny energii spadają do bardzo niskich, często ujemnych wartości. Zamiast oddawać energię do sieci w takich okresach, można ją przechować i wprowadzić do systemu energetycznego, gdy wycena energii jest znacznie korzystniejsza. Magazyny umożliwiają też częściowe zmitygowanie problemu coraz mniejszego dostępu do sieci dla nowych projektów PV.
To sprawia, że coraz więcej inwestycji w farmy fotowoltaiczne jest realizowanych od razu z magazynami energii, co odnotowują w swoim najnowszym raporcie analitycy Bloomberg New Energy Finance. Projekty solar+storage stają się rynkowym standardem w wielu krajach – w tym w USA czy Australii, a coraz częściej są realizowane także w Europie – w tym w Polsce.
Co oznacza kategoria „firm LCOE” i dlaczego jest istotna?
Jak wycenić koszt energii dostarczanej z projektów łączących wytwarzanie energii z farm fotowoltaicznych i jej gromadzenie w bateryjnych magazynach (ang. Battery Energy Storage Systems, BESS)? Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej (ang. International Renewable Energy Agency, IRENA) wprowadziła w tym celu nową kategorię określoną jako „firm LCOE”, która ma określać koszt gwarantowanych, niezależnych od pogody dostaw energii z fotowoltaiki, co zapewnia dołożenie magazynu energii.
Klasyczny wskaźnik LCOE (ang. Levelized Cost of Electricity) liczy tylko koszt wytworzenia energii w całym cyklu życia inwestycji (nakłady inwestycyjne + koszty operacyjne, podzielone przez całkowitą wyprodukowaną energię). Działająca samodzielnie elektrownia fotowoltaiczna czy wiatrowa może mieć bardzo niskie LCOE, ale generuje energię tylko wtedy, gdy świeci słońce lub wieje wiatr – co czyni ją nieporównywalną z elektrownią gazową czy węglową, czyli instalacjami mogącymi pracować na żądanie przez całą dobę.
Dla potrzeb analizy kosztów energii w systemie energetycznym porównywanie wyłącznie LCOE fotowoltaiki na przykład z LCOE elektrowni gazowej, czyli źródła niesterowalnego ze źródłem sterowalnym, jest jak porównywanie jabłek z gruszkami.
Wskaźnik „firm LCOE” rozwiązuje ten problem, określając dodatkowo koszt zapewnienia ciągłych, gwarantowanych dostaw energii do sieci. Ta kategoria uwzględnia koszt dołożenia magazynu energii (i ewentualnie przewymiarowania mocy wytwórczej), aby system OZE+BESS realnie zastępował elektrownię konwencjonalną, a nie tylko zapewniał energię, gdy pozwalają na to warunki pogodowe.
Kluczowy parametr to próg niezawodności
Kluczowym parametrem w metodologii IRENA dotyczącej szacunków kosztów gwarantowanych dostaw energii (firm LCOE) jest poziom niezawodności dostaw energii, który analitycy Agencji przyjmują standardowo na 95 proc. Oznacza to, że system jest modelowany tak, aby skutecznie pokrywać godzinowe zapotrzebowanie na energię przez 95 proc. godzin w roku. W analizach IRENA pojawiają się też inne progi tego wskaźnika – np. 85 proc. czy 90 proc. Im wyższy próg niezawodności, tym większy i droższy musi być magazyn energii – lub/i większe musi być przewymiarowanie mocy wytwórczej farmy fotowoltaicznej albo wiatrowej.
Wskaźnik LCOE dla energii gwarantowanej (firm LCOE) zależy zarówno od przyjętego wariantu dyspozycyjności, jak i od założonego poziomu niezawodności. Jak pokazuje powyższy wykres, przy założeniu 80-procentowego poziomu niezawodności, do zapewnienia gwarantowanych dostaw energii elektrycznej w cenie poniżej 80 dol./MWh wystarcza wyłącznie 4-godzinny magazyn energii (granatowa krzywa na rysunku). Jednak już po przekroczeniu progu 85 proc. koszt polegania wyłącznie na magazynach bateryjnych gwałtownie rośnie.
Każdy kolejny punkt procentowy niezawodności wymaga nieproporcjonalnie większej pojemności magazynowej, aby pokryć zapotrzebowanie w coraz rzadszych, lecz trudnych do obsłużenia okresach niskiej generacji energii.
Ile kosztuje energia z projektów PV+BESS?
W ocenie ekspertów IRENA przeciętny koszt gwarantowanych dostaw energii (firm LCOE) dla zrealizowanych w 2025 r. około 90 GW projektów solar+storage wyniósł poniżej 60 dol./MWh, czyli poniżej kosztu produkcji energii z nowych elektrowni gazowych, a w przypadku projektów zrealizowanych w regionach z najlepszymi warunkami pogodowymi firm LCOE dla projektów PV+BESS miał spaść poniżej kosztu generacji z nowych elektrowni węglowych.
Największy na świecie tego typu projekt łączący wytwarzanie energii z fotowoltaiki z jej przechowywaniem w bateryjnych magazynach energii został zrealizowany w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Powstał tam kompleks Al Dhafra łączący wielką elektrownię fotowoltaiczną o mocy 5,2 GW z magazynami energii o pojemności 19 GWh. Takie parametry sprawiają, że instalacja będzie w stanie dostarczać do sieci elektroenergetycznej przez 24 godziny na dobę gwarantowaną moc 1 GW po średnim koszcie energii szacowanym na 70 dol./MWh.
Koszty gwarantowanych dostaw energii dla projektów wind+storage
Projekty kolokacji instalacji OZE z magazynami energii mogą uwzględniać nie tylko fotowoltaikę, ale także elektrownie wiatrowe. Na poniższym wykresie IRENA pokazała koszty dostaw gwarantowanej energii w projektach łączących elektrownie fotowoltaiczne i wiatrowe z magazynami energii w ramach dwóch strategii hybrydyzacji – przewymiarowania mocy wiatrowej (szare kolumny) oraz uzupełniającego komponentu fotowoltaicznego (pomarańczowe kolumny) – dla docelowych poziomów niezawodności wynoszących 85 proc., 90 proc. i 95 proc.
Analizę oparto na założeniach dotyczących kosztów technologii z 2025 roku oraz dla lokalizacji o wysokim potencjale wiatrowym w regionie Elizabeth Bay w Namibii.
Piotr Pająk
piotr.pajak@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
