Audyt energetyczny za darmo. Pokryje go zielony bon

Program Czyste Powietrze będący największym rządowym programem, którego celem jest poprawa efektywności energetycznej domów oraz obniżenie kosztów energii, doczekał się kolejnych zmian. Jedną z nich jest zielony bon, który ma finansować obowiązkowy audyt energetyczny budynków.

Jak przekazał Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, zielony bon będzie przyznawany przez gminy pełniące funkcję operatorów programu Czyste Powietrze, a NFOŚiGW przeznaczy na ten cel około 75 mln zł. Robert Gajda podkreślił, że program ma poprawiać jakość życia osób dotkniętych ubóstwem energetycznym, przy jednoczesnym uniknięciu sytuacji, w której koszty inwestycji pogorszyłyby ich sytuację finansową.

Obowiązkowy audyt

W nowej odsłonie programu Czyste Powietrze audyt energetyczny stał się kluczowym elementem, ponieważ ma wskazywać, które prace modernizacyjne należy wykonać w pierwszej kolejności oraz w jaki sposób przeprowadzić je tak, aby były uzasadnione ekonomicznie i efektywne energetycznie. Nowe rozwiązanie ma ograniczyć przypadkowe inwestycje i zwiększyć skuteczność wydatkowania środków publicznych. Zielony bon sprawi, że na audyt będący wymogiem dofinansowania nie trzeba będzie wyłożyć pieniędzy i czekać na ich zwrot.

REKLAMA

Uszczelnienie programu i nowe zasady udziału

Program Czyste Powietrze, skierowany do właścicieli domów jednorodzinnych, został zmodyfikowany poprzez wprowadzenie dodatkowych wymogów. Jednym z nich jest minimalny okres posiadania nieruchomości wynoszący trzy lata.

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez przedstawicieli NFOŚiGW, zmiany mają zwiększyć kontrolę nad realizowanymi inwestycjami i ograniczyć nadużycia.

Utrzymano zakres wsparcia obejmujący m.in. wymianę starych źródeł ciepła na nowe –  efektywne i ekologiczne, modernizację lub wykonanie instalacji grzewczych, ocieplenie budynków oraz wymianę okien i drzwi.

Gminy jako operatorzy programu

Nowym elementem systemu jest ogólnopolska sieć operatorów, którą tworzą gminy. Ich zadaniem będzie kompleksowe wsparcie mieszkańców na każdym etapie udziału w programie – od złożenia wniosku, przez realizację inwestycji, aż po jej rozliczenie. Ta usługa jest bezpłatna dla beneficjentów.

REKLAMA

Program ma być bezpieczny dla beneficjentów i finansów publicznych

Przedstawiciele administracji rządowej wskazują, że po wprowadzonych zmianach program Czyste Powietrze jest obecnie stabilny organizacyjnie i finansowo. Minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska informowała, że w wyniku wprowadzonych zabezpieczeń program został dostosowany tak, aby chronić zarówno jego uczestników, jak i finanse publiczne, a zaległości w rozpatrywaniu wniosków o płatność zostały w praktyce usunięte i obecnie są one obsługiwane na bieżąco.

Jak przekazała, wcześniejsze zmiany w programie wymagały działań naprawczych ze względu na przypadki nadużyć oraz problemy z realizacją części inwestycji, natomiast przebudowa zasad i wprowadzenie dodatkowych mechanizmów kontrolnych miały uporządkować system i zwiększyć bezpieczeństwo beneficjentów.

Skala finansowania i inne działania

NFOŚiGW wylicza, że w 2026 r. realizowanych jest 48 programów priorytetowych, a łączny budżet wynosi blisko 4 mld zł.

Środki przeznaczane są nie tylko na program Czyste Powietrze, ale również na inwestycje związane z gospodarką wodno-ściekową, gospodarką odpadami oraz poprawą efektywności energetycznej budynków publicznych, takich jak szkoły i szpitale. Finansowane są także działania zwiększające odporność samorządów na skutki zmian klimatu.

Prezes Narodowego Funduszu Dorota Zawadzka-Stępniak podkreśla, że działania te są odpowiedzią na rosnącą skalę zjawisk klimatycznych, które wymagają wzmacniania samowystarczalności energetycznej jednostek samorządu terytorialnego.