Już jest Strefa Czystego Transportu w Krakowie. Jakim autem nie wjedziesz do SCT?

Od 1 stycznia 2026 r. w Krakowie obowiązuje Strefa Czystego Transportu (SCT), która obejmuje ponad połowę powierzchni miasta. Przepisy dotyczą wszystkich pojazdów wjeżdżających na ten obszar, niezależnie od miejsca rejestracji. Kraków jest drugim – po Warszawie – miastem w Polsce, w którym wprowadzono tego typu ograniczenia.

Jakie pojazdy mogą wjechać do strefy?

Do SCT mogą wjeżdżać samochody benzynowe, w tym z instalacją LPG, które spełniają normę Euro 4 lub zostały wyprodukowane po 2004 r.

W przypadku samochodów z silnikiem Diesla wymagania są bardziej restrykcyjne. Pojazdy osobowe o masie do 3,5 tony muszą spełniać normę Euro 6 lub zostać wyprodukowane w 2014 r. bądź później, co oznacza dopuszczenie maksymalnie 12-letnich diesli. Ciężkie samochody ciężarowe z silnikiem wysokoprężnym muszą spełniać normę Euro 6 i być wyprodukowane w 2012 r. lub później.

REKLAMA

Starsze pojazdy, które nie spełniają tych kryteriów, objęte są zakazem wjazdu do strefy.

Wyłączenia i zwolnienia z zakazu wjazdu

Zakaz wjazdu do SCT nie dotyczy pojazdów należących do osób z niepełnosprawnościami. Zwolnienie obejmuje również pacjentów korzystających ze specjalistycznych świadczeń medycznych w krakowskich placówkach ochrony zdrowia finansowanych ze środków publicznych, takich jak rehabilitacja, dializy, chemioterapia czy radioterapia. W takich przypadkach konieczne jest zgłoszenie wizyty w systemie SCT oraz jej potwierdzenie w placówce.

Z przepisów wyłączone zostały także pojazdy specjalne, w tym kampery i food trucki, a także pojazdy zabytkowe.

Dodatkowe wyłączenie przewidziano dla mieszkańców Krakowa. Samochody niespełniające wymogów SCT należące do osób zameldowanych w mieście i rozliczających tu podatki będą mogły poruszać się po strefie pod warunkiem, że zostały nabyte przed 26 czerwca 2025 r.

Dla osób spoza Krakowa posiadających auta niespełniające wymogów SCT wprowadzono trzyletni okres przejściowy (2026–2028) z możliwością wjazdu po uiszczeniu opłat. Przewidziano opłatę w wysokości 2,50 zł za godzinę przemieszczania się autem po terenie SCT dla osób potrzebujących wjechać do Krakowa sporadycznie.

Przy wykupieniu opłaty dziennej za cały dzień przemieszczania się autem po terenie SCT przewidziano opłatę w wysokości 5 zł w roku 2026 oraz 15 zł w roku 2027.  Dla osób regularnie dojeżdżających do Krakowa przewidziano opłatę w wysokości 100 zł miesięcznie w 2026 r., 250 zł miesięcznie w 2027 r. i 500 zł miesięcznie w 2028 r.

Po tym okresie jedynie pojazdy spełniające normy emisji będą mogły wjechać do strefy bez ograniczeń.

REKLAMA

W przypadku pojazdu zarejestrowanego za granicą, nawet jeśli auto spełnia wszystkie wymagane normy, należy samodzielnie zgłosić je do systemu SCT.

Zanieczyszczenia transportowe w Krakowie

Filip Jarmakowski z Krakowskiego Alarmu Smogowego wskazał, że spaliny samochodowe stanowią mieszaninę pyłów i gazów szkodliwych dla zdrowia, a emisje transportowe w Krakowie osiągają poziomy uznawane za niebezpieczne. Przypomniał jednocześnie wyniki badań przeprowadzonych przez organizację w 2023 r.

Z analiz wynika, że w żadnej z 44 badanych lokalizacji w Krakowie nie zostały spełnione rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia dotyczące średniorocznych stężeń dwutlenku azotu na poziomie 10 µg/m3. Z kolei nowe unijne normy, które od 2030 r. mają wynosić 20 µg/m3, zostały osiągnięte jedynie w trzech punktach pomiarowych.

Skutki zdrowotne zanieczyszczeń komunikacyjnych

Badania naukowe wskazują, że zanieczyszczenia pochodzące z transportu drogowego mogą wywoływać i nasilać choroby układu oddechowego, w tym astmę oraz przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Związane są również z ostrymi incydentami chorób sercowo-naczyniowych oraz z pogorszeniem funkcji poznawczych.

Zła jakość powietrza w miastach szczególnie negatywnie oddziałuje na dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze oraz osoby z chorobami przewlekłymi. W przypadku spalin samochodowych zwiększone ryzyko dotyczy małych dzieci, które z powodu niższego wzrostu łatwiej wdychają zanieczyszczenia znajdujące się na wysokości rur wydechowych oraz gorzej je metabolizują i eliminują ze względu na niedojrzały układ odpornościowy.

Strefy Czystego Transportu w Polsce i Europie

Obecnie na terenie Unii Europejskiej funkcjonuje ponad 320 Stref Czystego Transportu, a do 2030 r. ich liczba ma przekroczyć 500. W Polsce uchwały o utworzeniu SCT przyjęły dotychczas Warszawa i Kraków. W stolicy strefa obowiązuje od 1 lipca 2024 r.

Prace nad wprowadzeniem SCT rozpoczęły także inne miasta. W Katowicach w grudniu 2025 r. przyjęto uchwałę rozpoczynającą działania w tym kierunku, natomiast w Szczecinie do 5 stycznia 2026 r. prowadzone są konsultacje społeczne.

Doświadczenia miast zagranicznych

Z danych z miast zagranicznych wynika, że wprowadzenie Stref Czystego Transportu prowadzi do ograniczenia zanieczyszczeń komunikacyjnych. W Brukseli po uruchomieniu SCT odnotowano spadek emisji dwutlenku azotu i pyłów o około 30 proc., a cząstek sadzy – nawet o 60 proc. Na głównych arteriach miasta stężenie NO2 zmniejszyło się tam o około 40 proc.