Zmiany na rachunkach za prąd. Część opłat będzie rozliczana na nowych zasadach
Wchodzą w życie nowe zasady naliczania części opłat na rachunkach odbiorców energii elektrycznej. Koszty opłaty abonamentowej zostaną przerzucone z części dystrybucyjnej na część sprzedażową, a stawka opłaty jakościowej zostanie rozbita na strefy. Zmiany mają premiować aktywnych odbiorców – w tym użytkowników magazynów energii, pomp ciepła czy samochodów elektrycznych.
W Dzienniku Ustaw zostało opublikowane nowe rozporządzenie Ministerstwa Energii w sprawie sposobu kształtowania i kalkulacji taryf oraz sposobu rozliczeń w obrocie energią elektryczną. Wprowadza ono zmiany w zasadach części opłat doliczanych do rachunków za energię.
Celem zmian jest poprawa efektywności kosztowej funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, wsparcie procesów elektryfikacji gospodarki oraz stworzenie warunków sprzyjających lepszemu wykorzystaniu istniejącej infrastruktury sieciowej. Jednocześnie – jak tłumaczy resort energii – rozporządzenie wprowadza zmiany mające na celu lepsze odzwierciedlenie w taryfach kosztów generowanych przez poszczególnych użytkowników systemu elektroenergetycznego.
Opłata abonamentowa
Z części dystrybucyjnej rachunków za energię elektryczną znika pozycja oznaczona jako opłata abonamentowa. Dotychczas była to stała opłata, niezależna od zużycia, z której dostawcy energii mogli pokrywać koszty administracyjnej obsługi klienta – w tym koszty odczytu liczników, kontroli układów pomiarowo-rozliczeniowych oraz ogólnej obsługi danego punktu poboru energii. Ta opłata była niezależna od tego, ile faktycznie odbiorca zużył energii w danym okresie.
Jak tłumaczy Ministerstwo Energii, zmiana polegająca na usunięciu opłaty abonamentowej z części dystrybucyjnej rachunku za prąd jest konsekwencją postępującego wdrażania harmonogramu instalacji liczników zdalnego odczytu oraz stopniowego ograniczania czynności związanych z tradycyjnym odczytem inkasenckim. Rozporządzenie zakłada, że koszty związane z odczytami i kontrolą układów pomiarowo-rozliczeniowych – ujmowane dotychczas w pozycji „opłata abonamentowa” w części dystrybucyjnej rachunków – teraz będą uwzględniane w kalkulacji składnika stałego stawki sieciowej.
Ponadto rozporządzenie wprowadza stawkę opłaty abonamentowej do obrotu energią elektryczną – zostaną do niej przypisane koszty prowadzenia obrotu energią elektryczną, które nie będą już uwzględniane w opłacie zmiennej dotyczącej obrotu energią.
Ministerstwo wyraźnie zastrzega, że ta zmiana nie oznacza dodatkowej pozycji na rachunku, a jedynie przesunięcie tych samych kosztów stałych z jednej kategorii (dystrybucja) do drugiej (sprzedaż), a liczba pozycji na rachunku dla klientów z umową kompleksową się nie zmieni.
Zmiana w zakresie opłaty abonamentowej ma się przyczynić do obniżenia opłaty zmiennej, zachęcając odbiorców do korzystania z energii elektrycznej i wspierając tym samym procesy elektryfikacji. Takie podejście ma wspierać w szczególności elektryfikację ogrzewnictwa – wymianę emisyjnych źródeł ogrzewania na źródła elektryczne, w tym pompy ciepła.
Ponadto, według ministerstwa, dla odbiorców wprowadzenie stawki stałej ma przyczynić się do większej przewidywalności rachunków za energię elektryczną w ciągu roku i ułatwi planowanie wydatków i budżetu. Przypisanie kosztów stałych do opłaty stałej abonamentowej ma także doprowadzić do ujednolicenia struktury rachunków za energię elektryczną i za gaz. Analogiczną strukturę rachunku klienci mają już bowiem w zakresie rozliczenia poboru gazu.
Ministerstwo podkreśla, że nowa struktura przypisania kosztów do rachunku jest korzystna dla gospodarstw domowych o dużym zużyciu energii (np. rodzin wielodzietnych), które zużywają więcej energii elektrycznej. Dla nich cena energii elektrycznej na rachunku, w przeliczeniu na kilowatogodzinę, powinna być niższa.
Opłata jakościowa na nowych zasadach: strefy czasowe zamiast jednej stawki
Nowe rozporządzenie wprowadza zmianę sposobu kalkulacji opłaty jakościowej poprzez wprowadzenie stref czasowych odpowiadających okresom wysokich, średnich i niskich cen energii elektrycznej.
Czym jest opłata jakościowa? Jest to składnik rachunku związany z utrzymaniem odpowiednich standardów jakości i niezawodności dostaw energii elektrycznej w całym Krajowym Systemie Elektroenergetycznym. Opłata jakościowa ma pokrywać koszty ponoszone przez operatora systemu przesyłowego (PSE) związane z zapewnieniem odpowiednich parametrów dostarczanej odbiorcom energii elektrycznej (stabilne napięcie, częstotliwość). W praktyce składają się na to koszty utrzymania rezerw mocy, inwestycji w niezawodność sieci i mechanizmów bilansujących.
Jak uzasadniają autorzy rozporządzenia, celem zmiany zasady wyznaczania opłaty jakościowej jest stworzenie dodatkowej ekonomicznej zachęty dla odbiorców do zwiększania poboru energii elektrycznej w okresach wysokiej generacji ze źródeł odnawialnych, a tym samym wspierać efektywne funkcjonowanie KSE.
Beneficjentami tej zmiany mają być odbiorcy, którzy potrafią elastycznie sterować swoim zużyciem – właściciele magazynów energii, pojazdów elektrycznych, pomp ciepła sterowanych harmonogramem czy zakładów przemysłowych z elastycznymi procesami produkcyjnymi. Ministerstwo wskazuje na przedsiębiorstwa ciepłownicze rozwijające systemy Power-to-Heat (obejmujące np. kotły elektrodowe, magazyny ciepła czy pompy ciepła), a także odbiorców inwestujących w magazyny energii, pojazdy elektryczne oraz technologie z zakresu Power-to-X (czyli zakładające zamianę nadwyżek energii elektrycznej m.in. w ciepło czy wodór).
Wyjątkiem mają być odbiorcy końcowi rozliczani w sposób ryczałtowy (stawka wyrażona w zł/miesiąc). W ich przypadku rozporządzenie daje możliwość operatorowi przesyłowemu wyznaczania opłaty jakościowej jako stawki jednostrefowej.
Sprzedawcy będą musieli poinformować o tej możliwości
Rozporządzenie przewiduje również wprowadzenie obowiązku informowania odbiorców końcowych wyposażonych w liczniki zdalnego odczytu o możliwości przejścia na rozliczenia oparte na rzeczywistym zużyciu energii elektrycznej. Jeśli u odbiorcy zostanie zainstalowany licznik zdalnego odczytu, sprzedawca będzie musiał poinformować go o możliwości rozliczania na podstawie rzeczywistego zużycia.
Ma to umożliwić odbiorcom bardziej świadomy wybór między rozliczeniami opartymi na rzeczywistych odczytach a rozliczeniami wykorzystującymi prognozowane zużycie energii elektrycznej.
Ta informacja zniknie z rachunku za prąd
Rozporządzenie zakłada ponadto usunięcie obowiązku umieszczania na fakturze informacji o strukturze procentowej kosztów. Ministerstwo przekonuje, że brak tego obowiązku przyczyni się do uproszczenia rachunków za energię elektryczną dla gospodarstw domowych. Zdaniem ministerstwa, ta informacja miała ograniczoną praktyczną użyteczność, a generowała dodatkowe koszty administracyjne dla sprzedawców.
Rozporządzenie Ministerstwa Energii w sprawie sposobu kształtowania i kalkulacji taryf oraz sposobu rozliczeń w obrocie energią elektryczną wchodzi w życie w poniedziałek 7 września 2026 r.
Piotr Pająk
piotr.pajak@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
