UE chce przyspieszyć elektryfikację. Polska może zostać w tyle
Europa chce mocniej postawić na elektryfikację gospodarki, aby ograniczyć zależność od importowanych paliw i zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne. Komisja Europejska wskazuje, że zmiany powinny objąć transport, przemysł i budynki, a ważną rolę mają odegrać także samochody elektryczne, magazyny energii i rozwój sieci. Dla Polski realizacja tych założeń może oznaczać konieczność wyraźnego przyspieszenia transformacji.
Electrification Action Plan, przedstawiony przez Komisję Europejską 17 lipca 2026 r., zakłada, że do 2040 r. udział energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii w UE wzrośnie do 46 proc. Według Komisji realizacja tego celu może ograniczyć wydatki Unii na import paliw kopalnych nawet o 260 mld euro rocznie.
Polskie Stowarzyszenie Nowej Mobilności (PSNM) zwraca uwagę, że elektryfikacja ma być nie tylko elementem transformacji klimatycznej, lecz także sposobem na zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego i konkurencyjności europejskiej gospodarki. Plan ma przyspieszyć elektryfikację transportu, przemysłu i budynków, a jednocześnie zwiększyć wykorzystanie czystej energii oraz elastyczności systemu elektroenergetycznego.
Obecnie energia elektryczna odpowiada za około 23 proc. końcowego zużycia energii w UE. Plan zakłada osiągnięcie poziomu 32 proc. w 2030 r. i 46 proc. w 2040 r. Komisja szacuje, że osiągnięcie celu na 2040 r. może zmniejszyć wydatki na import paliw kopalnych o około 260 mld euro rocznie.
Aleksander Rajch, członek zarządu PSNM, wskazuje, że Komisja traktuje elektryfikację jako element bezpieczeństwa energetycznego, konkurencyjności przemysłu i odporności gospodarczej, ponieważ ograniczenie importu paliw kopalnych wymaga przyspieszenia zmian w transporcie, budynkach i przemyśle.
Przemysł ma duży potencjał elektryfikacji
Przemysł odpowiada obecnie za około jedną czwartą zużycia energii w Unii Europejskiej. Komisja ocenia, że przy wykorzystaniu dostępnych technologii energią elektryczną można zastąpić około 60 proc. paliw wykorzystywanych obecnie w przemyśle.
Zmiany mają dotyczyć m.in. przemysłu spożywczego, papierniczego, tekstylnego, chemicznego, hutniczego oraz sektora materiałów budowlanych.
Jednym z założeń planu jest również zmniejszenie różnicy między kosztami wykorzystania energii elektrycznej i paliw kopalnych. Komisja wskazuje w tym kontekście na potrzebę reformy opłat i podatków zawartych w rachunkach za prąd, stopniowego wycofywania subsydiów dla paliw kopalnych oraz zmian w taryfach sieciowych. Większe znaczenie ma mieć także elastyczne zużycie energii, w ramach którego odbiorcy dostosowują pobór do sytuacji w systemie.
Samochody elektryczne częścią systemu energetycznego
Jednym z najważniejszych elementów planu jest transport. Komisja wskazuje, że elektryfikacja pojazdów może ograniczyć zapotrzebowanie UE na ropę i tym samym zmniejszyć zależność energetyczną Wspólnoty.
Samochody elektryczne mają być przy tym traktowane nie tylko jako środek transportu. Komisja zwraca uwagę na możliwość wykorzystania ich baterii do zwiększania elastyczności systemu elektroenergetycznego. Chodzi przede wszystkim o inteligentne ładowanie oraz technologie Vehicle-to-Grid (V2G), które umożliwiają dwukierunkowy przepływ energii między samochodem a siecią.
Według analiz Komisji inteligentne ładowanie i V2G mogą do 2040 r. przynieść użytkownikom samochodów elektrycznych ponad 44 mld euro oszczędności rocznie, a jednocześnie ograniczyć potrzeby inwestycyjne związane z rozbudową sieci.
Komisja zamierza do połowy 2027 r. ocenić stan wdrożenia V2G w państwach UE. Następnie ma zaproponować rozwiązania, dzięki którym inteligentne ładowanie stanie się standardową opcją w umowach na sprzedaż energii dla użytkowników samochodów elektrycznych. Do końca 2027 r. planowane jest również wprowadzenie wymogu integracji nowych pojazdów elektrycznych z technologią V2G.
Plan przewiduje ponadto przegląd dyrektywy Clean Vehicles Directive do IV kwartału 2027 r. oraz dalsze zachęty fiskalne i pozafiskalne dla samochodów elektrycznych. Rozwój infrastruktury ładowania ma być wspierany poprzez zaplanowany na 2026 r. przegląd rozporządzenia AFIR.
Magazyny energii mają urosnąć czterokrotnie
Elektryfikacja ma być powiązana z rozwojem magazynowania energii. Komisja wskazuje na potrzebę zwiększenia liczby magazynów bateryjnych, rozwoju magazynów długoterminowych oraz ich integracji z siecią.
Plan zakłada osiągnięcie około 200 GW mocy magazynów energii w UE w 2030 r. Oznaczałoby to niemal czterokrotny wzrost w stosunku do obecnego poziomu wynoszącego około 55 GW.
Więcej OZE i energetyki jądrowej
Wzrost elektryfikacji ma być wspierany przez rozwój niskoemisyjnych źródeł energii. Komisja wskazuje przede wszystkim na OZE i energetykę jądrową, a także na potrzebę rozwoju sieci.
Marek Popiołek, dyrektor rozwoju biznesu PSNM, zwraca uwagę, że plan zakłada m.in. pełne wdrożenie dyrektywy RED III, skrócenie procedur wydawania pozwoleń dla projektów OZE, wsparcie nowych inwestycji jądrowych oraz lepsze planowanie infrastruktury energetycznej. Według niego realizacja założeń planu wymagałaby również powstawania około 100 GW nowych mocy OZE rocznie do 2030 r.
Komisja wskazuje przy tym, że jednym z podstawowych problemów nie jest brak technologii, lecz ograniczenia infrastruktury elektroenergetycznej. Wśród barier wymienia niewystarczającą przepustowość sieci, brak dostępnych mocy przyłączeniowych, kolejki przyłączeniowe oraz zbyt małe inwestycje w sieci.
Polska ma niższy poziom elektryfikacji
Założenia Electrification Action Plan stanowią wyzwanie również dla Polski. Udział energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii w kraju wynosi około 17 proc., podczas gdy średnia unijna to około 23 proc.
Zaktualizowany Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) zakłada wzrost tego wskaźnika do około 20 proc. w 2030 r. i 26 proc. w 2040 r. Dla porównania unijny cel na 2030 r. wynosi 32 proc., a na 2040 r. – 46 proc. Przy realizacji obecnych założeń KPEiK Polska będzie więc rozwijać elektryfikację wolniej niż cała UE.
Samochody mogą wspierać sieć
PSNM zwraca uwagę, że ważnym elementem planu jest integracja samochodów elektrycznych z systemem energetycznym. Dzięki inteligentnemu ładowaniu i V2G pojazdy mogą nie tylko pobierać energię z sieci, ale także oddawać ją w okresach zwiększonego zapotrzebowania.
Według Aleksandra Rajcha rozwój tych technologii może ułatwić bilansowanie systemu oraz zwiększyć możliwości wykorzystania energii produkowanej przez OZE.
Stowarzyszenie wskazuje jednocześnie, że wykorzystanie tego potencjału w Polsce będzie wymagało dostosowania regulacji oraz rozwoju sieci dystrybucyjnych. Istotne będą m.in. rozwiązania dotyczące dynamicznych taryf i przyłączania infrastruktury ładowania.
Electrification Action Plan zakłada więc szeroką elektryfikację europejskiej gospodarki, ale jej tempo będzie zależało nie tylko od dostępności pojazdów, urządzeń czy źródeł energii, lecz także od rozwoju sieci i zmian regulacyjnych. Dla Polski oznacza to konieczność przyspieszenia elektryfikacji, jeśli kraj ma ograniczyć dystans do unijnych celów.
Zmiany obejmą także ETS
Równolegle z Electrification Action Plan Komisja Europejska przedstawiła propozycję zmian w systemie handlu emisjami ETS. Mają one zwiększyć znaczenie inwestycji w dekarbonizację przemysłu przy zachowaniu ETS jako jednego z głównych instrumentów transformacji energetycznej.
Jednym z proponowanych rozwiązań jest Industrial Decarbonisation Bank, który ma dysponować kwotą 100 mld euro przeznaczoną na dekarbonizację przemysłu w Europie.
Katarzyna Poprawska-Borowiec
katarzyna.borowiec@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
