Pożyczki preferencyjne na OZE jako atrakcyjna forma wsparcia

Wciąż rosnące ceny energii, zaostrzające się wymagania środowiskowe oraz dążenie do zwiększenia niezależności energetycznej przedsiębiorstw sprawiają, że inwestycje w odnawialne źródła energii (OZE) i poprawę efektywności energetycznej stają się dla nich priorytetem. Realizacja takich przedsięwzięć wymaga jednak często znacznych nakładów finansowych, które mogą stanowić barierę dla potencjalnych inwestorów.

Pożyczki preferencyjne odgrywają coraz większą rolę we wdrażaniu środków krajowych i europejskich przeznaczonych na transformację energetyczną. Pozwalają one Instytucjom Finansującym nie tylko zwiększyć skalę wspieranych inwestycji, ale również zapewniają wielokrotne wykorzystanie kapitału, który po spłacie może być przeznaczony na kolejne przedsięwzięcia. W efekcie stanowią efektywne narzędzie wspierające rozwój gospodarki niskoemisyjnej oraz osiąganie celów klimatycznych i energetycznych.

Pożyczki na OZE i efektywność energetyczną

Pożyczki preferencyjne stanowią jeden z kluczowych instrumentów finansowania zwrotnego wykorzystywanych dla finansowania inwestycji z OZE i efektywności energetycznej. Ich znaczenie wynika głównie z korzystniejszych warunków finansowych w porównaniu do finansowania komercyjnego (korzystniejsze oprocentowanie, brak prowizji, możliwość częściowego umorzenia zaciągniętego kapitału), a niekiedy są też jedyną możliwą formą preferencyjnego wsparcia (gdy dotacje nie są dostępne).

Regionalny charakter wdrażania pożyczek preferencyjnych ma istotne znaczenie dla skuteczności całego systemu wsparcia. Decentralizacja zarządzania środkami pozwala lepiej dopasować instrumenty finansowe do specyfiki lokalnej gospodarki, struktury odbiorców oraz zidentyfikowanych potrzeb inwestycyjnych. W praktyce oznacza to możliwość uwzględnienia różnic pomiędzy regionami (województwami) w zakresie poziomu rozwoju gospodarczego, dostępności infrastruktury energetycznej czy potencjału inwestycyjnego.

Dzięki temu instrumenty finansowe mogą być bardziej precyzyjnie ukierunkowane, co zwiększa ich efektywność oraz skalę oddziaływania.

W przypadku pożyczek preferencyjnych znaczenie ma miejsce realizacji inwestycji. To, w którym województwie powstanie projekt, wpływa na rodzaj dostępnego wsparcia oraz warunki finansowania. Dobra wiadomość jest taka, że oferta programów jest bardzo szeroka, dzięki czemu inwestorzy mogą znaleźć rozwiązania dopasowane do swoich potrzeb i planowanych przedsięwzięć.

Z jakich źródeł pochodzą środki?

Obecnie przedsiębiorcy mogą korzystać z preferencyjnych pożyczek na a) inwestycje w odnawialne źródła energii (OZE) oraz b) poprawę efektywności energetycznej finansowanych z dwóch głównych źródeł:

1. Pierwszym z nich są środki pochodzące z Funduszy Europejskich na lata 2021–2027, wdrażane na poziomie regionalnym.

W ramach tego wsparcia firmy mogą sfinansować m.in.:

• budowę instalacji OZE, takich jak farmy fotowoltaiczne, pompy ciepła, instalacje geotermalne, biomasowe czy biogazowe,
• magazyny energii współpracujące z finansowanym źródłem OZE,
• modernizację energetyczną budynków firmowych,
• wymianę nieefektywnych źródeł ciepła,
• inwestycje prowadzące do ograniczenia zużycia energii w procesach produkcyjnych.

Istotną zmianą dla przedsiębiorców zainteresowanych fotowoltaiką, jest zniesienie ograniczeń dotyczących mocy instalacji w regionalnych programach finansowania. Oznacza to, że wsparcie może być dostępne zarówno dla mniejszych projektów, jak i dużych instalacji wytwórczych. Dotychczas, w regionach wspierano instalacje PV o mocy do 0,5 MW, a większe projekty musiały szukać wsparcia w programach o zasięgu krajowym.

W praktyce przedsiębiorcy najczęściej mają do wyboru dwa rodzaje programów. Pierwszy jest skierowany do inwestorów planujących budowę źródeł OZE, których głównym celem jest sprzedaż energii do sieci elektroenergetycznej. Drugi koncentruje się na poprawie efektywności energetycznej przedsiębiorstwa. W takim przypadku instalacja OZE może stanowić element projektu, jednak wytwarzana energia powinna być wykorzystywana przede wszystkim na potrzeby własnej działalności.

Warto pamiętać, że szczegółowe warunki finansowania różnią się w zależności od województwa. Poszczególne fundusze regionalne dysponują własnymi budżetami, określają maksymalne kwoty pożyczek, poziom oprocentowania oraz dodatkowe zachęty, takie jak możliwość częściowego umorzenia kapitału.

Przykładem jest województwo łódzkie, gdzie przedsiębiorcy mogą skorzystać z pożyczki na OZE połączonej z dotacją przeznaczoną na częściową spłatę kapitału. W wybranych projektach wartość umorzenia może wynieść do 15 proc. kwoty pożyczki na koszty związane z budową infrastruktury umożliwiającej przyłączenie nowych źródeł energii do sieci elektroenergetycznej oraz koszty budowy magazynu energii.
Podstawowe parametry finansowania obejmują tutaj:

• kwotę pożyczki do 5 mln zł,
• okres spłaty do 10 lat,
• brak wymaganego wkładu własnego (z wyjątkiem projektów realizowanych w formule project finance),
• oprocentowanie 1 proc. w skali roku,
• możliwość skorzystania z karencji w spłacie kapitału do 12 miesięcy.

Dzięki takim warunkom preferencyjne pożyczki stanowią dla wielu przedsiębiorstw atrakcyjną alternatywę wobec finansowania komercyjnego. W przypadku inwestycji w fotowoltaikę jest to obecnie jedyna dostępna forma preferencyjnego wsparcia, ponieważ nie funkcjonują już dotacje bezzwrotne przeznaczone bezpośrednio na tego typu projekty.

2. Drugim istotnym źródłem finansowania preferencyjnego są środki krajowe przekazywane i wdrażane przez Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW).

Działają one w każdym województwie i tu także dostęp do konkretnego programu zależy od miejsca realizacji inwestycji. Dla przedsiębiorstw oznacza to możliwość uzyskania pożyczek preferencyjnych na szeroki zakres działań, w tym między innymi na:

• inwestycje w odnawialne źródła energii (OZE),
• poprawę efektywności energetycznej,
• modernizację systemów grzewczych i instalacji technicznych,
• projekty ograniczające emisję zanieczyszczeń oraz zużycie energii.

Warunki finansowania są zazwyczaj bardzo korzystne – obejmują niskie oprocentowanie, długi okres spłaty oraz możliwość karencji w spłacie kapitału. Należy jednak pamiętać, że wymagania techniczne i środowiskowe są często bardziej szczegółowe niż w przypadku finansowania komercyjnego.

Dobrym przykładem działania WFOŚiGW jest program „Ekologiczna Wielkopolska 2026” realizowany przez WFOŚiGW w Poznaniu. To jedno z kluczowych narzędzi wspierających transformację energetyczną w regionie. Jego celem jest ograniczenie zużycia energii, zwiększenie udziału OZE oraz poprawa jakości środowiska.

Program jest skierowany do szerokiego grona odbiorców – m.in. jednostek samorządu terytorialnego, spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych, spółek prawa handlowego, instytucji publicznych oraz organizacji pozarządowych i innych podmiotów posiadających osobowość prawną.

W ramach programu finansowane są inwestycje, które realnie ograniczają zużycie energii i emisję CO₂. Kluczowe obszary wsparcia obejmują między innymi:

• odnawialne źródła energii (OZE),
• instalacje fotowoltaiczne wraz z magazynami energii,
• pompy ciepła oraz inne instalacje OZE (np. systemy hybrydowe),
• modernizację i rozbudowę istniejących systemów energetycznych,
• integrację OZE z systemami zarządzania energią w budynkach.
• systemy magazynowania energii elektrycznej dla instalacji OZE,
• rozwiązania zwiększające autokonsumpcję energii,
• integrację magazynów z instalacjami fotowoltaicznymi.

Zakres wsparcia jest jednak szerszy i obejmuje również działania związane z poprawą efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach.

Program ma charakter pożyczkowy, co oznacza, że inwestycje są finansowane w formie preferencyjnej pożyczki zwrotnej, często z możliwością częściowego umorzenia:

• finansowanie do 100% kosztów kwalifikowanych,
• pożyczka zwrotna w całości lub częściowo umarzalna (standardowo do 15% dla przedsiębiorstw),
• w szczególnych przypadkach możliwość indywidualnych warunków umorzenia.

Warunki finansowania

• okres spłaty: nawet do 12–15 lat,
• karencja w spłacie: do 12 miesięcy,
• oprocentowanie: zmienne, oparte na stopie redyskonta weksli, w przedziale od 2,5% do 4% rocznie.

Skąd ta preferencja?

Wynika ona z faktu, że pożyczki preferencyjne stanowią pomoc publiczną. Państwo (lub UE) oferuje preferencyjne warunki, ale w zamian wymaga realizacji celów strategicznych – stąd rygorystyczne wymogi dotyczące efektu ekologicznego.

Choć pozyskanie takiej pożyczki wiąże się z większą biurokracją, korzyści są nie do przecenienia. Niskie oprocentowanie oraz możliwość częściowego umorzenia kapitału to realne wsparcie, które znacznie skraca czas zwrotu z inwestycji (ROI). Co więcej, środki te często finansują projekty o wyższym profilu ryzyka (np. głęboką transformację energetyczną), których ze względów komercyjnych nie chciałyby skredytować tradycyjne banki.

Dla wielu firm te pożyczki to jedyna szansa na tzw. bankowalność projektu. Gdy instytucja publiczna daje pożyczkę preferencyjną, dla banku komercyjnego jest to sygnał, że projekt jest wiarygodny, co ułatwia np. zdobycie dodatkowego kredytu obrotowego.

Co ma znaczenie przy ubieganiu się o pożyczki preferencyjne?

W procesie oceny wniosków o pożyczki preferencyjne z programów unijnych oraz krajowych kluczowe znaczenie ma kilka podstawowych czynników, które decydują o szansach na uzyskanie finansowania.

1. Lokalizacja inwestycji

Pierwszym istotnym elementem jest miejsce realizacji projektu. To właśnie ono determinuje dostępność konkretnych programów wsparcia oraz warunki finansowania, które mogą różnić się w zależności od województwa.

2. Efekt ekologiczny

Bardzo ważnym kryterium jest tzw. efekt ekologiczny, czyli rzeczywiste i mierzalne korzyści środowiskowe wynikające z inwestycji. W praktyce oceniane jest to, w jakim stopniu projekt przyczyni się do:

• ograniczenia zużycia energii,
• redukcji emisji CO₂ i innych zanieczyszczeń,
• zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie energetycznym,
• poprawy efektywności energetycznej budynków lub procesów technologicznych.

W kontekście projektów poprawiających efektywność energetyczną przedsiębiorstw szczególnie istotnym wskaźnikiem jest zmniejszenie zużycia energii pierwotnej. Jego prawidłowe określenie wymaga zazwyczaj przygotowania audytu energetycznego lub audytu efektywności energetycznej, który stanowi podstawę do oceny projektu.

3. Gotowość projektu do realizacji

Kolejnym ważnym aspektem jest stopień przygotowania inwestycji. W przypadku większości pożyczek preferencyjnych oczekuje się, że na etapie składania wniosku projekt będzie już na zaawansowanym etapie przygotowania – często wraz z kompletem wymaganych decyzji administracyjnych, w tym prawomocnym pozwoleniem na budowę.

Warto pamiętać, że wymagania mogą się różnić w zależności od regionu, jednak w praktyce im lepiej przygotowany projekt, tym większe szanse na uzyskanie finansowania. Z tego względu nie warto odkładać działań przygotowawczych – dobrze dopracowana dokumentacja i gotowość inwestycji znacząco zwiększają konkurencyjność wniosku.

Zaproszenie na bezpłatny webinar

Jeśli chcieliby Państwo dowiedzieć się więcej o dostępnych programach wsparcia, warunkach jego uzyskania oraz praktycznych aspektach przygotowania projektów inwestycyjnych, zapraszamy na bezpłatny webinar poświęcony pożyczkom preferencyjnym i finansowaniu inwestycji środowiskowych.

Podczas spotkania omówione zostaną m.in. aktualne możliwości finansowania, wymagania stawiane projektom oraz praktyczne wskazówki, które mogą zwiększyć szanse na uzyskanie wsparcia.

Termin: 22 czerwca 2026 r., godz. 11:00

Prowadzący:

• Iwona Poliwka – Project Manager w firmie METROPOLIS, z 16-letnim doświadczeniem w pozyskiwaniu dotacji i pożyczek preferencyjnych na projekty środowiskowe,
• Maciej Pacholec – Członek Zarządu Grupy GAMP, ekspert w zakresie przygotowania audytów energetycznych i audytów efektywności energetycznej.

Udział w webinarze wymaga wcześniejszej rejestracji: www.metropolisdg.pl/webinar

W przypadku dodatkowych pytań zachęcamy do kontaktu mailowego: iwona.poliwka (at) metropolisdg.pl

Metropolis – materiał sponsorowany