Agrofotowoltaika w Witkowie. Naukowcy łączą fotowoltaikę z uprawą roślin

Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie wraz z firmą Energia Pomorze zamknęli drugi etap prac nad farmą agrofotowoltaiczną, łączącą produkcję energii słonecznej z uprawą roślin. Wart blisko 100 mln zł projekt, finansowany przez NCBiR, ma zostać w pełni zrealizowany do 2029 r.

Naukowcy z Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa ZUT w Szczecinie zakończyli właśnie kolejne działania związane z rozwojem farmy budowanej  na terenie Agrofirmy Witkowo koło Stargardu. Tym samym zamknięta została dwuletnia faza badań pilotażowych, prowadzonych na czterohektarowym obszarze instalacji.

Konstrukcja, która produkuje energię, zbiera deszczówkę i chroni rośliny

Opracowana technologia to modułowa, liniowa konstrukcja agrofotowoltaiczna, która jednocześnie wytwarza energię elektryczną z wykorzystaniem fotowoltaiki, zbiera i magazynuje deszczówkę oraz chroni znajdujące się pod nią uprawy przed stresem cieplnym. Zgodnie z wcześniejszymi opisami projektu, docelowo instalacja ma składać się z ponad tysiąca segmentów przypominających kształtem małe domki, pod którymi będą rosły rośliny (np. warzywa, w tym kapusta). Wytworzona energia może zasilać elektryczne ciągniki pracujące na farmie lub trafiać do sieci, a zebrana deszczówka posłuży do podlewania uprawianych roślin – bez potrzeby dodatkowego nawadniania plantacji. Rozwiązanie ma pomagać w utrzymaniu gleby w dobrym stanie i zapobiegać skutkom suszy.

REKLAMA

Jak podkreślają autorzy projektu, technologia została stworzona z myślą o gospodarstwach rolnych na całym świecie i ma łączyć produkcję rolną z energetyką słoneczną, sprzyjając jednocześnie bezpieczeństwu żywnościowemu i energetycznemu. Docelowo ma być wdrażana komercyjnie przez firmę Energia Pomorze, jako oferta skierowana do nowoczesnych gospodarstw rolnych, w których produkcja i wykorzystanie energii z OZE równoważy się z hodowlą roślin.

Od studium wykonalności do czterech hektarów instalacji

Prace nad projektem trwają od kilku lat. Jak informowano w maju 2025 r., studium wykonalności lokalizacji w Witkowie zajęło naukowcom blisko rok. Na tamtym etapie planowano budowę instalacji i dwuletnie badania na obszarze 2 ha, a kolejnym krokiem miała być rozbudowa farmy o dodatkowe 6 ha.

Zgodnie z najnowszym komunikatem z lipca 2026 r., zakończona właśnie druga faza projektu obejmowała już dwuletnie badania pilotażowe na czterohektarowym obszarze – czyli większym niż wskazywano rok wcześniej. Kolejnym etapem będzie rozbudowa instalacji o dodatkowe 6 ha, tak by docelowo całe gospodarstwo agrofotowoltaiczne osiągnęło powierzchnię 10 ha. Finał całego przedsięwzięcia zaplanowano na 2029 r.

Rozwiązanie dla rolników i sadowników

Zastosowany w Witkowie system, opracowany przez Energia Pomorze pod nazwą AgriPV TR System, oparty jest na jednym słupie nośnym na sekcję, co pozostawia maszynom rolniczym do 4 metrów prześwitu i pozwala na swobodny przejazd traktorów, opryskiwaczy czy kombajnów. Konstrukcję ustawia się na stopach fundamentowych nietrwale związanych z gruntem – można je zdemontować bez naruszania struktury gleby, co umożliwia montaż także na nierównym terenie. Panele rozmieszczone są w układzie V (wschód–zachód), co ma równoważyć produkcję energii w godzinach porannych i popołudniowych, a jednocześnie kierować spływającą wodę deszczową do wąskich, naziemnych zbiorników o pojemności 1–3 m³, z których system zarządzania energią (EMS) zasila linie kroplowe lub mikrozraszacze.

REKLAMA

W zależności od potrzeb konkretnej uprawy stosowane są półprzezroczyste moduły HJT o regulowanej przepuszczalności światła (5–65 proc.) lub standardowe panele bifacjalne TOPCon o mocach do 740 W. Według danych producenta, retencja deszczówki w tym systemie może ograniczyć zużycie wody do nawodnień nawet o 30 proc. W bieżącym sezonie na poletkach testowych prowadzone są pomiary wpływu częściowego zacienienia na wilgotność gleby i dynamikę wzrostu roślin – w doświadczeniu wykorzystano pora, seler, cebulę i kapustę.

Zespół naukowy projektu

Kierownikiem projektu jest dr hab. inż. Anna Jaroszewska, prof. ZUT. W skład zespołu wykonawców wchodzą: dr hab. inż. Adam Koniuszy, prof. ZUT, dr inż. Andrzej Gawlik, dr hab. inż. Marek Bury, prof. ZUT, dr inż. Magdalena Sobolewska, dr hab. inż. Dariusz Błażejczak, prof. ZUT, dr hab. inż. Marek Śnieg, prof. ZUT, oraz dr inż. Kinga Śnieg. Projekt finansowany jest przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR), a jego łączna wartość sięga blisko 100 mln zł.

Agrofotowoltaika zyskuje na znaczeniu

Projekt realizowany w Witkowie wpisuje się w szerszy, globalny trend poszukiwania sposobów na ograniczenie konfliktu między rozwojem energetyki słonecznej a wykorzystaniem gruntów rolnych. Agrofotowoltaika, czyli łączenie produkcji energii z uprawą roślin na tej samej powierzchni, pozwala uniknąć wyboru między „żywnością” i „energią” – ten sam hektar ziemi może jednocześnie wytwarzać energię i utrzymywać produkcję rolną, a dodatkowo, jak pokazuje projekt ZUT, wspierać gospodarkę wodną gospodarstwa poprzez zbieranie deszczówki.

Opisywana technologia jest już rozwijana w wielu krajach i systematycznie można dostrzec nowe wdrożenia. Na farmie fotowoltaicznej przy zakładzie Volkswagen Poznań we Wrześni funkcję kosiarek przejęło stado blisko 100 owiec rasy wielkopolskiej, które utrzymują roślinność pod ponad 31 tys. paneli fotowoltaicznych. Instalację, zajmującą ok. 27 ha i dysponującą moc 18,3 MW, wybudowała i eksploatuje firma Quanta Energy – jest to jedna z największych przyzakładowych instalacji fotowoltaicznych typu on-site w Europie. Projekt stał się jednocześnie miejscem badań prowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

Z kolei Watykan może wkrótce stać się pierwszym krajem na świecie, który produkuje więcej energii odnawialnej, niż sam zużywa. Umożliwia to traktat ze Włochami, który wszedł właśnie w życie po niemal dziesięciomiesięcznym procesie ratyfikacji od podpisania porozumienia 31 lipca 2025 r. Na jego podstawie Stolica Apostolska uzyska prawo do budowy elektrowni agrofotowoltaicznej na terenie Santa Maria di Galeria, 18 km na północ od Rzymu – na obszarze liczącym ok. 420 ha, czyli dziesięciokrotnie większym niż samo Państwo Watykańskie. Instalacja ma w pełni pokryć zapotrzebowanie Watykanu na energię elektryczną, a nadwyżki będą trafiać do włoskiej sieci energetycznej.

W niemieckiej gminie Steinhöfel w Brandenburgii ruszyła budowa dużej farmy agrofotowoltaicznej Klimapark Steinhöfel, realizowanej przez firmę SUNfarming GmbH. Inwestycja obejmie obszar ok. 500 ha rozciągający się na osiem miejscowości gminy, a docelowo osiągnie moc do 753 MW – co ma czynić ją jednym z najbardziej ambitnych projektów tego typu w Europie. W obecnym etapie realizacji przewidziano instalację paneli o łącznej moc 550 MW, wraz z towarzyszącą infrastrukturą przesyłową, w tym stacją transformatorową.

Patrycja Rapacka

patrycja.rapacka@gramwzielone.pl

© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.