Czyste Powietrze po zmianach. Jak zaplanować termomodernizację, żeby nie przepłacić?

Od 20 lipca br. obowiązują nowe zasady programu Czyste Powietrze, a wraz z nimi zmieniły się m.in. warunki dostępu do dotacji, wysokość części stawek oraz czas na realizację inwestycji objętych prefinansowaniem. Właściciele domów, którzy chcą skorzystać z programu, muszą jednak nie tylko sprawdzić, na jakie wsparcie mogą liczyć, ale także odpowiednio zaplanować cały remont.

Na pomoc beneficjentom wychodzą firmy z branży budowlanej. Przykładem jest Leroy Merlin, która przygotowała usługę obejmującą m.in. wstępną analizę budynku, pomoc w przygotowaniu inwestycji i rozliczeniu dotacji.

Co się zmieniło w Czystym Powietrzu?

Po lipcowych zmianach z Czystego Powietrza mogą skorzystać także niektórzy właściciele domów, którzy wcześniej nie spełniali podstawowego wymogu dotyczącego okresu posiadania nieruchomości.

REKLAMA

REKLAMA

Co do zasady właściciel lub współwłaściciel domu powinien posiadać nieruchomość przez co najmniej trzy lata. Wprowadzono jednak dodatkowe wyjątki, dzięki którym w określonych sytuacjach wystarczy rok posiadania budynku. Dotyczy to m.in. osób, które nabyły co najmniej połowę udziałów w nieruchomości od rodziców lub dziadków poprzez zakup, darowiznę albo umowę dożywocia. Z programu mogą również skorzystać osoby, które uzyskały własność nieruchomości przez zasiedzenie.

Zmieniły się także maksymalne stawki dotacji na niektóre prace. O 10 proc. zwiększono maksymalne jednostkowe kwoty dofinansowania na ocieplenie ścian i innych przegród budowlanych oraz wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych.

Nie oznacza to jednak zwiększenia całkowitego limitu wsparcia. Maksymalna kwota dofinansowania w przypadku termomodernizacji nadal wynosi do 83 tys. zł.

Beneficjenci korzystający z prefinansowania zyskali natomiast więcej czasu na realizację inwestycji. Termin został wydłużony ze 120 do 180 dni. W określonych przypadkach zmiana może objąć również osoby, które zawarły umowy w ramach naboru rozpoczętego 31 marca 2025 r., jeżeli odpowiednio zmodyfikują dokumentację.

Zmieniły się ponadto zasady dotyczące dokumentowania trwałego odłączenia starego źródła ciepła lub dostosowania przewodów kominowych. Dokumenty w tym zakresie mogą wystawiać nie tylko mistrzowie kominiarscy, lecz także osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane.

Nie zaczynaj termomodernizacji od zakupu urządzenia

Dla właściciela domu, który po raz pierwszy przeprowadza większy remont, jednym z najtrudniejszych zadań może być ustalenie, od czego właściwie zacząć.

Eksperci podkreślają, że zakup nowego źródła ciepła, wymiana okien, ocieplenie ścian i dachu czy montaż fotowoltaiki nie powinny być traktowane jako niezależne inwestycje. Zmiana jednego elementu budynku wpływa bowiem na parametry pozostałych.

Przykładowo, po dociepleniu domu jego zapotrzebowanie na energię może się istotnie zmniejszyć. W efekcie urządzenie grzewcze dobrane przed termomodernizacją może mieć zbyt dużą moc po wykonaniu wszystkich prac.

Dlatego przed rozpoczęciem zakupów warto najpierw sprawdzić stan budynku. Należy zwrócić uwagę m.in. na izolację ścian i dachu, stan okien i drzwi, sposób ogrzewania oraz rzeczywiste zużycie energii.

Audyt pozwala ustalić, co zrobić najpierw

Kolejnym krokiem jest analiza energetyczna budynku. Jej zadaniem jest wskazanie miejsc, w których występują największe straty energii, oraz określenie, jakie działania mogą przynieść największy efekt.

Dzięki temu można ustalić kolejność prac. W wielu przypadkach najpierw ogranicza się zapotrzebowanie domu na energię, a dopiero później dobiera źródło ciepła do jego nowych parametrów. Nie jest to jednak reguła obowiązująca w każdym budynku, ponieważ plan powinien uwzględniać jego indywidualny stan.

Warto również rozdzielić dwie kwestie: wstępną analizę, która pozwala zorientować się w potrzebach domu, oraz pełny audyt energetyczny wymagany w procesie ubiegania się o dofinansowanie w programie Czyste Powietrze.

Cztery kroki przed rozpoczęciem remontu

Beneficjent, który chce uniknąć kosztownych pomyłek, powinien przed rozpoczęciem prac przejść przez kilka podstawowych etapów.

1. Uprawnienia do dotacji

Należy zweryfikować m.in. okres posiadania nieruchomości, sytuację dochodową gospodarstwa domowego oraz zakres planowanych prac. Po zmianach obowiązujących od 20 lipca 2026 r. warto ponownie sprawdzić swoje uprawnienia, szczególnie jeśli wcześniej przeszkodą był wymóg trzyletniego okresu własności.

2. Stan budynku

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

Trzeba określić, gdzie występują największe straty energii i które elementy domu wymagają modernizacji. Pod uwagę należy wziąć m.in. przegrody, stolarkę oraz system ogrzewania.

3. Kolejność prac

Dopiero po analizie budynku warto wybierać konkretne materiały i urządzenia. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której po wykonaniu jednej części remontu trzeba ponownie ingerować w już zmodernizowane elementy.

4. Koszt inwestycji

Budżet powinien uwzględniać nie tylko urządzenia i materiały, ale również montaż, dokumentację, audyt, prace dodatkowe oraz wydatki, które nie kwalifikują się do dotacji. Trzeba też uwzględnić wysokość wkładu własnego i terminy wypłaty środków.

Firmy budowlane próbują ułatwić beneficjentom przejście przez program

Wraz z kolejnymi zmianami zasad Czystego Powietrza rośnie znaczenie nie tylko samego dostępu do dotacji, ale również pomocy w przeprowadzeniu całej inwestycji. Beneficjent musi bowiem połączyć wymagania programu z technicznym zaplanowaniem remontu, wyborem wykonawców, zakupem materiałów i urządzeń oraz późniejszym rozliczeniem.

Na tę potrzebę odpowiadają również firmy z branży budowlanej. Przykładem jest Leroy Merlin, która w ramach usługi „Oszczędny Dom z dofinansowaniem” oferuje właścicielom domów wsparcie na kolejnych etapach przygotowania termomodernizacji. Firma współpracuje przy tym z zewnętrznymi partnerami.

Pierwszym etapem może być wstępna analiza budynku. Pod uwagę brane są m.in. jego wiek i powierzchnia, sposób ogrzewania, zużycie energii, stan ocieplenia oraz zakres wcześniejszych remontów. Na tej podstawie można określić orientacyjny zakres inwestycji, jej koszty i możliwe źródła finansowania.

Kolejnym krokiem może być wykonanie pełnego audytu energetycznego, który jest wymagany w procesie ubiegania się o dotację. Na podstawie analizy można następnie określić zakres prac, np. dotyczących ocieplenia budynku, stolarki, ogrzewania czy instalacji wykorzystujących energię elektryczną.

Pomoc nie zastępuje obowiązków beneficjenta

Skorzystanie z pomocy firmy zewnętrznej nie jest warunkiem otrzymania dotacji. Właściciel domu może samodzielnie przygotować inwestycję, złożyć wniosek, przeprowadzić prace i rozliczyć przedsięwzięcie, jeżeli spełni wymagania programu.

Warto jednak pamiętać, że odpowiedzialność za prawidłową realizację inwestycji i spełnienie warunków programu ostatecznie pozostaje po stronie beneficjenta. Dlatego przed rozpoczęciem prac należy sprawdzić aktualne zasady programu, wymagania dotyczące urządzeń i materiałów oraz dokumenty potrzebne do rozliczenia.

Dotacja nie pokryje wszystkich kosztów

Przy planowaniu remontu szczególnie ważne jest rozróżnienie między całkowitym kosztem inwestycji a wydatkami kwalifikującymi się do dotacji.

Nawet jeżeli dany rodzaj prac jest objęty programem, nie oznacza to, że wszystkie związane z nim wydatki zostaną pokryte przez dofinansowanie. Dlatego przed rozpoczęciem inwestycji warto sprawdzić aktualne limity oraz wymagania programu i na tej podstawie przygotować własny budżet.

Ma to znaczenie również w przypadku prefinansowania. Wydłużenie terminu realizacji z 120 do 180 dni daje więcej czasu na wykonanie prac, ale nie zwalnia beneficjenta z konieczności pilnowania terminów i prawidłowego dokumentowania inwestycji.

Czyste Powietrze to nie tylko wymiana źródła ciepła

Najważniejszą zmianą w podejściu do termomodernizacji powinno być traktowanie domu jako całości, a nie zbioru pojedynczych urządzeń.

Właściciel, który najpierw oceni stan budynku, następnie określi zakres prac i ich kolejność, a dopiero później wybierze konkretne rozwiązania, może ograniczyć ryzyko dodatkowych kosztów. Dotacja ma w takim przypadku wspierać zaplanowaną modernizację, a nie wyznaczać jej przypadkową kolejność.

Dla beneficjenta Czystego Powietrza oznacza to w praktyce prostą zasadę: najpierw trzeba sprawdzić budynek i policzyć inwestycję, a dopiero później wybierać urządzenia i materiały.