Zamknięte kopalnie mogą zmagazynować wodór. Rusza europejski projekt
Międzynarodowe konsorcjum naukowe, koordynowane przez Politechnikę Śląską, rozpoczęło prace nad projektem HyFlexMine, którego celem jest opracowanie bezpiecznego i elastycznego systemu magazynowania wodoru w wyrobiskach zamkniętych kopalń podziemnych. Projekt potrwa trzy lata i jest współfinansowany przez Unię Europejską.
Koncepcja projektu opiera się na wykorzystaniu modułowych zestawów komercyjnie dostępnych zbiorników wysokociśnieniowych, które zostaną umieszczone w odpowiednio przystosowanych wyrobiskach pogórniczych.
Podejście różni się od alternatywnych metod magazynowania wodoru pod ziemią, takich jak wykorzystanie kawern solnych czy bezpośrednie składowanie gazu w porowatej strukturze skalnej. Tutaj sam wodór pozostaje zamknięty w zbiornikach, a wyrobisko pełni funkcję obudowy i zabezpieczenia całej instalacji.
Zakres prac obejmuje zarówno przygotowanie koncepcji samego magazynu, jak i adaptację istniejącej infrastruktury pogórniczej. Konsorcjum przeprowadzi m.in. analizy geomechaniczne i termomechaniczne wyrobisk, wdroży monitoring szczelności instalacji oraz opracuje procedury zapobiegania ewentualnym wyciekom.
Odrębnym elementem prac będzie projektowanie systemu wentylacji awaryjnej, a całość zostanie uzupełniona o ocenę ekonomiczną i środowiskową proponowanego rozwiązania.
Sześć instytucji z czterech krajów
W skład międzynarodowego konsorcjum realizującego projekt wchodzą, obok Politechniki Śląskiej, również Główny Instytut Górnictwa – Państwowy Instytut Badawczy oraz Akademia Górniczo-Hutnicza z Polski, niemieckie centrum badawcze GFZ Helmholtz Centre for Geosciences, estońska spółka Gaznet Industrial OU oraz włoski Uniwersytet w Brescii (Università degli Studi di Brescia).
Politechnika Śląska pełni rolę inicjatora i koordynatora całego przedsięwzięcia, uczestnicząc we wszystkich pakietach roboczych projektu. Uczelnia odpowiada m.in. za zarządzanie projektem, przeprowadzenie analizy wielokryterialnej potencjalnych lokalizacji magazynu, komunikację uzyskanych wyników oraz przygotowanie mapy drogowej wdrożenia opracowanego rozwiązania.
Trzyletni harmonogram i unijne finansowanie
Projekt HyFlexMine realizowany będzie od 1 września 2026 r. do 31 sierpnia 2029 r. Finansowanie zapewnia Fundusz Badawczy Węgla i Stali (ang. Research Fund for Coal and Steel). Jest to instrument Unii Europejskiej powołany pierwotnie do finansowania badań w sektorach węglowym i stalowym, obecnie coraz częściej wspierający też projekty związane z transformacją terenów pogórniczych i przemysłowych. Umowa grantowa nosi numer 101296205.
Całkowity koszt realizacji projektu wynosi 2 499 712,45 euro (ok. 10,6 mln zł), z czego dofinansowanie z Funduszu Badawczego Węgla i Stali sięga 1 499 827,47 euro (ok. 6,4 mln zł), czyli 60 proc. całkowitego budżetu przedsięwzięcia.
Nowe zastosowania wyrobisk górniczych
Projekt HyFlexMine wpisuje się w istotny, choć wciąż niszowy nurt transformacji energetycznej — wtórne wykorzystanie infrastruktury pogórniczej do celów związanych z gospodarką wodorową. Dla regionów takich jak Śląsk, gdzie zamykanie kolejnych kopalń jest procesem nieuchronnym, znalezienie nowej, energetycznej funkcji dla opuszczanych wyrobisk może stanowić realną alternatywę wobec pozostawiania tej infrastruktury bezużytecznej lub kosztownej w utrzymaniu i rekultywacji.
Magazynowanie wodoru, gazu kluczowego dla dekarbonizacji przemysłu ciężkiego i transportu, wymaga rozwiązań o odpowiedniej skali i bezpieczeństwie. Jeśli podziemne wyrobiska górnicze rzeczywiście okażą się do tego nadawać, mogłoby to otworzyć nową ścieżkę zagospodarowania tysięcy kilometrów istniejących już, ale wygaszanych korytarzy górniczych w całej Europie.
Jednocześnie sam charakter projektu pokazuje, że do praktycznego, komercyjnego zastosowania tej technologii droga jest jeszcze długa. To typowy etap dla innowacji w obszarze magazynowania energii. Zanim rozwiązanie trafi do realnego wdrożenia, wymaga wieloletniej walidacji naukowej, w tym szczegółowego zrozumienia zachowania się skał i istniejących konstrukcji górniczych pod wpływem cyklicznego tłoczenia i odbioru gazu pod wysokim ciśnieniem.
Patrycja Rapacka
patrycja.rapacka@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
To nie ma najmniejszego sensu bo górotwor w kopalniach jest spekany i nikt, nigdy, w zaden sposob nie da rady go uszczelnic. Poza tym ten gorotwor jest chlonny niczym gabka. Ale NICZYJA KASE KTOS MUSI PRZYTULIĆ.