Rachunek za prąd czeka przebudowa. W planie strefy czasowe i ulgi dla przemysłu
Rachunek za prąd czeka przebudowa. Ministerstwo Energii szykuje nowe zasady taryfowe, które muszą wejść w życie do 7 września 2026 r. Zniknie opłata abonamentowa za dystrybucję, pojawią się strefy czasowe premiujące zużycie energii w godzinach dużej produkcji z OZE, a przemysł energochłonny dostanie niższe stawki sieciowe.
Ministerstwo Energii przygotowało projekt nowego rozporządzenia taryfowego, które zastąpi obowiązujące od 2022 r. przepisy dotyczące kalkulacji cen i opłat za energię elektryczną. Nowe regulacje muszą wejść w życie już we wrześniu. Jest to termin wynikający z przepisów przejściowych ustawy z lipca 2023 r. o zmianie Prawa energetycznego.
Powód zmian? Spadek zużycia energii przez przemysł
Resort wyjaśnia w uzasadnieniu do ustawy, że od 2021 r. systematycznie spada wolumen energii dostarczanej z sieci do odbiorców końcowych. Największy spadek – łącznie o 10 proc., co odpowiada ponad 2,8 TWh – dotyczy dużych odbiorców przyłączonych do sieci wysokich i najwyższych napięć (110 kV i więcej). Jak zaznacza ministerstwo, dalsze ograniczanie zużycia przez odbiorców energochłonnych oznaczałoby konieczność rozłożenia porównywalnych kosztów sieciowych na mniejszy wolumen poboru pozostałych użytkowników, co groziłoby wzrostem opłat dla reszty odbiorców.
Preferencje dla przemysłu energochłonnego
Projekt wprowadza nową kategorię odbiorców. Zostaną wyszczególnione podmioty korzystające z sieci o napięciu 110 kV lub wyższym, zużywające na potrzeby przemysłowe co najmniej 100 GWh energii elektrycznej rocznie. Dla tej grupy przewidziano obniżone stawki opłat sieciowych, zarówno w części stałej, jak i zmiennej. Ministerstwo argumentuje, że rozwiązanie ma promować elektryfikację przemysłu oraz zapewnić stabilny popyt na energię z niskoemisyjnych źródeł dyspozycyjnych, w tym z energetyki jądrowej.
Podobne rozwiązania dla odbiorców energochłonnych funkcjonują już w kilku krajach Unii Europejskiej. W Niemczech, na podstawie § 19 ust. 2 rozporządzenia StromNEV, podmioty zużywające ponad 10 GWh energii rocznie mogą liczyć na ulgę w opłatach sieciowych w wysokości 80-90 proc. – pod warunkiem pracy powyżej 8000 godzin w roku. Wysokość ulgi zatwierdza regulator, Bundesnetzagentur, a od 2026 r. Niemcy dodatkowo dotują opłaty przesyłowe dla wszystkich odbiorców z budżetu federalnego na okres czterech lat, do 2029 r.
We Francji system taryfowy TURPE przewiduje ulgi sięgające 81 proc. dla odbiorców o stabilnym profilu zużycia powyżej 10 GWh rocznie, 74 proc. dla profili antycyklicznych (klienci lub segmenty rynku, których popyt na dobra i usługi rośnie w czasie recesji gospodarczej, w przeciwieństwie do reszty rynku) oraz 76 proc. dla zużycia przekraczającego 500 GWh rocznie.
Dania od 2024 r. obniża stawkę taryfy systemowej o 10 proc. dla zużycia powyżej 100 GWh rocznie.
Strefy czasowe w opłacie jakościowej
Kluczową zmianą jest też nowy sposób kalkulacji opłaty jakościowej – wprowadzenie stref czasowych odpowiadających okresom wysokich, średnich i niskich cen energii. Mechanizm ma zachęcać do zwiększania poboru energii w godzinach wysokiej generacji z OZE. Skorzystać na tym mogą podmioty zdolne do elastycznego kształtowania profilu zużycia. Tu wymieniono przedsiębiorstwa ciepłownicze rozwijające instalacje Power-to-Heat (kotły elektrodowe, magazyny ciepła, pompy ciepła), operatorzy magazynów energii, a także podmioty z sektora elektromobilności i Power-to-X. Dla gospodarstw domowych bez liczników zdalnego odczytu operator systemu przesyłowego będzie mógł stosować stawki jednostrefowe.
Koniec opłaty abonamentowej za dystrybucję
Projekt likwiduje opłatę abonamentową w części dystrybucyjnej rachunku za energię. Jest to konsekwencja postępującej instalacji liczników zdalnego odczytu i wygaszania tradycyjnych odczytów inkasenckich. Jednocześnie wprowadzana jest nowa opłata abonamentowa w części dotyczącej obrotu energią, do której przypisane zostaną koszty stałe sprzedawców. Resort zapewnia, że zmiana nie generuje żadnej nowej pozycji na rachunku odbiorcy korzystającego z taryfy regulowanej – zmienia się jedynie przypisanie kosztów i podmiot pobierający opłatę.
Zniknie także obowiązek podawania na fakturach procentowej struktury kosztów energii – ministerstwo uznało te dane za mało użyteczne dla gospodarstw domowych. Odbiorcy z licznikami zdalnego odczytu będą natomiast informowani o możliwości przejścia na rozliczenia oparte na rzeczywistym zużyciu, a nie prognozach.
Przesunięcie części kosztów stałych do opłaty abonamentowej ma – według uzasadnienia – obniżyć opłatę zmienną naliczaną od każdej zużytej kilowatogodziny. Resort wprost wskazuje, że rozwiązanie wspiera elektryfikację ogrzewnictwa, czyli zamianę emisyjnych źródeł ciepła na pompy ciepła. Z nowej struktury rachunku skorzystać mają też gospodarstwa o wysokim zużyciu energii, np. rodziny wielodzietne, dla których cena energii w przeliczeniu na kWh ma być niższa.
W Ocenie Skutków Regulacji (OSR) czytamy, nowe przepisy mają też uprościć same rachunki za energię elektryczną. Zmiana dotknie szerokiego grona odbiorców – według sprawozdania Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki za 2024 r. w Polsce funkcjonuje ok. 16,5 mln gospodarstw domowych korzystających z energii elektrycznej. Jak podkreśla resort, przypisanie kosztów stałych do stałej opłaty abonamentowej ma zwiększyć przewidywalność rachunków za energię w ciągu roku i ułatwić gospodarstwom domowym planowanie wydatków i budżetu.
Patrycja Rapacka
patrycja.rapacka@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
