Aukcje OZE z magazynami energii? Resort nie wyklucza zmian po 2027 r.

System aukcyjny wsparcia produkcji energii z OZE, obowiązujący w Polsce od 2016 r., wygasa z końcem 2027 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska w odpowiedzi na pytania portalu Gramwzielone.pl ujawniło, że prace nad przyszłym kształtem systemu dopiero trwają, a konkretnych rozstrzygnięć, w tym decyzji o ewentualnym połączeniu aukcji OZE z magazynami energii, jeszcze nie ma.

Najbardziej zaawansowanym mechanizmem wsparcia funkcjonującym w Polsce jest system aukcyjny OZE. Jego głównym celem jest zapewnienie efektywnego kosztowo rozwoju odnawialnych źródeł energii przy jednoczesnym zachowaniu kontroli nad wydatkami publicznymi. W ramach aukcji organizowanych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki inwestorzy konkurują ze sobą, oferując sprzedaż energii po określonych stawkach.

Projekty, które uzyskają wsparcie, mogą korzystać z gwarancji ceny energii przez okres nawet 15 lat w oparciu o mechanizm kontraktu różnicowego (ang. Contracts for Difference, CfD). Rozwiązanie to znacząco poprawia tzw. bankowalność projektów, zwiększając ich atrakcyjność dla instytucji finansowych i ułatwiając pozyskanie kapitału na realizację inwestycji. Jednocześnie konkurencyjny charakter systemu sprzyja ograniczaniu kosztów wsparcia oraz efektywnemu wykorzystaniu środków publicznych.

REKLAMA

REKLAMA

Co z aukcjami po 2027 roku?

Zasady obecnego systemu aukcyjnego w Polsce zatwierdziła Komisja Europejska, a ich ważność upływa 31 grudnia 2027 r. Jak przekazało MKiŚ w odpowiedzi na pytania Gramwzielone.pl, resort prowadzi obecnie rozmowy dotyczące przyszłego kształtu aukcji, biorąc pod uwagę zarówno sytuację rynkową, jak i zmieniające się na poziomie unijnym otoczenie regulacyjne w zakresie zasad udzielania pomocy publicznej.

– Ministerstwo, planując kształt systemu aukcyjnego po 31 grudnia 2027 r., rozważa różne scenariusze, w tym te związane z potrzebą elastycznego bilansowania energii. Jednym z elementów branych pod uwagę są kwestie związane z integracją systemu energetycznego, w szczególności w świetle obowiązujących regulacji unijnych – informował resort.

Ministerstwo nie podało jednak, kiedy nowe zasady mają zostać ogłoszone, ani jaki konkretnie kształt mają przyjąć.

Konstrukcja systemu pozostaje niezmieniona od 2016 r.

Nie wszystkie segmenty aukcji cieszą się jednak porównywalnym zainteresowaniem inwestorów. Jak informowaliśmy, część aukcji przeprowadzonych wcześniej — poświęconych m.in. hydroelektrowniom, biogazowniom rolniczym oraz instalacjom wykorzystującym biomasę i biogaz inny niż rolniczy — nie udało się rozstrzygnąć z powodu zbyt małej liczby ofert. Zgodnie z ustawą o OZE aukcję rozstrzyga się dopiero przy co najmniej trzech prawidłowo złożonych ofertach.

O zmiany w systemie aukcji OZE w Polsce od wielu lat apelują inwestorzy. Konieczna byłaby zmiana wartości odwzorowującej cenę sprzedaży energii przez wytwórcę z OZE na taką, która będzie uwzględniać dyspozycyjność poszczególnych źródeł. W jednym z komentarzy dla Gramwzielone.pl zaproponowano, aby podstawą obliczania wartości energii elektrycznej wytworzonej w instalacjach OZE wykorzystujących wyłącznie energię wiatru na lądzie albo energię promieniowania słonecznego były indeksy miesięczne właściwe dla rodzaju danej instalacji OZE.

Jesienne aukcje odnawialnych źródeł energii będą miały istotny wpływ na dalszy rozwój polskiego rynku energetycznego. Zdaniem Polskiego Stowarzyszenia Fotowoltaiki i Magazynowania Energii (PSFiME), ich rezultaty mogą przesądzić zarówno o skali nowych inwestycji w sektorze fotowoltaiki, jak i o utrzymaniu obecnego tempa transformacji energetycznej kraju. Przedstawiciele branży zwracają jednak uwagę, że obecne zasady rozliczania energii z instalacji fotowoltaicznych wymagają dostosowania do realiów dynamicznie zmieniającego się rynku energii, w którym coraz większe znaczenie mają wahania cen energii elektrycznej, rozwój magazynów energii oraz rosnący udział źródeł odnawialnych w krajowym miksie energetycznym.

Według PSFiME odpowiednie zmiany regulacyjne mogą zwiększyć atrakcyjność nowych inwestycji i zapewnić dalszy rozwój sektora OZE w Polsce.

Urząd Regulacji Energetyki oceniał już w 2024 r., że zainteresowanie systemem aukcyjnym dla OZE może w kolejnych latach stopniowo spadać. Choć mechanizm ten od 2016 r. zapewniał inwestorom stabilność przychodów i ułatwiał pozyskiwanie finansowania dla nowych projektów, coraz więcej wytwórców decyduje się na komercyjne formy sprzedaży energii.

Szczególną popularność zyskują długoterminowe umowy PPA, w tym kontrakty zawierane bezpośrednio z dużymi odbiorcami przemysłowymi, które dają większą elastyczność i ograniczają zależność od systemów wsparcia.

Ministerstwo dostrzega „problem systemowy” w obecnej konstrukcji aukcji

Resort przyznaje, że obecny system aukcyjny nagradza samo wytwarzanie energii, a nie dostawę określonego produktu.

– Aktualne rozwiązania optymalizują przede wszystkim koszt wytworzenia energii w miejsce godziny dostarczenia energii, profilu produkcji, zdolności do ograniczenia lub zwiększenia mocy, wpływu instalacji na lokalne ograniczenia sieciowe, zdolności do świadczenia usług bilansujących czy też wartości mocy dostępnej w okresach niedoboru. Dyspozycyjność instalacji OZE, możliwość reagowania na sygnały lokalizacyjne i rynkowe oraz profilowanie dostaw to czynniki, które także są elementem analizy w kontekście architektury systemu aukcyjnego OZE – wyjaśnia w odpowiedzi na pytania redakcji Gramwzielone.pl.

Ministerstwo wskazało, że dyspozycyjność instalacji OZE, możliwość reagowania na sygnały lokalizacyjne i rynkowe oraz profilowanie dostaw są obecnie elementami analizy dotyczącej przyszłej architektury systemu aukcyjnego. Nie zadeklarowało jednak, w jakim kierunku te analizy zmierzają.

Harmonogram aukcji bez zmian — decyduje o nim Prezes URE

Resort nie planuje zmian w przepisach ustawy o OZE dotyczących harmonogramu aukcji przed kolejnymi rundami. Zgodnie z obowiązującą ustawą harmonogram aukcji przygotowuje Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, uzgadniając go jedynie z ministrem właściwym ds. klimatu.

Ustawa nakłada na Prezesa URE obowiązek ogłaszania, organizowania i przeprowadzania aukcji nie rzadziej niż raz w roku, co oznacza, że harmonogram z założenia nie może obejmować dłuższego horyzontu czasowego.

Magazyny energii w aukcjach. Na razie bez dedykowanego mechanizmu

Na pytanie o ewentualne wprowadzenie mechanizmów łączących OZE z magazynami energii w ramach aukcji, ministerstwo odpowiedziało wymijająco. Rozważane są różne scenariusze związane m.in. z potrzebą elastycznego bilansowania systemu i integracją sektora energetycznego, zgodnie z regulacjami unijnymi, ale konkretnych decyzji jeszcze nie podjęto.

– Jednym z elementów branych pod uwagę są kwestie związane z integracją systemu energetycznego, w szczególności w świetle obowiązujących regulacji unijnych. Obecny wzrost mocy zainstalowanej w magazynach energii w Polsce w sposób znaczący przyczynia się do stabilizacji generacji z instalacji OZE. Magazyn energii pozwala na pobranie z instalacji OZE nadwyżek wytworzonej energii, przesunięcie momentu dostarczania energii na godziny szczytowe, zmniejszenie odchylenia pomiędzy prognozą a rzeczywistą produkcją energii w instalacjach OZE, świadczyć usługi bilansujące, ograniczać lokalne przeciążenia sieci oraz zapewniać szybką regulację mocy – odpowiedział resort.

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

Obecne przepisy pozwalają już, by magazyn energii stanowił element instalacji OZE, a niezależnie od tego magazyny mogą uczestniczyć w mechanizmach rynku mocy.

Nowe rozporządzenie o cenach referencyjnych w przygotowaniu

Resort poinformował także naszą redakcję, że rozpoczął już prace nad nowym rozporządzeniem w sprawie ceny referencyjnej energii elektrycznej z OZE, okresów obowiązujących zwycięzców aukcji oraz referencyjnych wolumenów sprzedaży energii. Projekt ma opierać się na aktualnych danych rynkowych zebranych przez resort.

Dotychczas maksymalne ilości i wartości energii możliwej do sprzedania w aukcjach w latach 2022–2027 określało rozporządzenie Rady Ministrów z 27 września 2022 r. Zgodnie z zasadami wykonywania obowiązków odniesionymi do lat kalendarzowych, nowe rozporządzenie o cenie referencyjnej powinno wejść w życie z początkiem roku kalendarzowego. Resort zastrzega jednocześnie, że konieczne będzie zagwarantowanie odpowiedniego vacatio legis, by przygotować inwestorów do nowych warunków prawnych.

Jak wyglądały ubiegłoroczne aukcje?

Jak informowała redakcja Gramwzielone.pl, aukcje OZE w 2025 r. odbyły się w dniach 1–9 lipca — w sumie zaplanowano siedem postępowań, w których wsparciem mógł zostać objęty wolumen 75,9 TWh o wartości ponad 31 mld zł, przy czym największą wartość zakontraktowanej energii przewidziano w koszyku obejmującym m.in. projekty biogazowe i hybrydowe.

Wyniki aukcji OZE przeprowadzonych w 2025 r. potwierdzają utrzymującą się dominację fotowoltaiki wśród nowych inwestycji objętych systemem wsparcia. Spośród siedmiu zaplanowanych aukcji rozstrzygnięto jedynie dwie, w których zakontraktowano ponad 16 TWh energii elektrycznej o wartości niespełna 5 mld zł. Zdecydowana większość zwycięskich projektów dotyczyła instalacji fotowoltaicznych, które stanowiły 126 spośród 129 wygranych ofert, podczas gdy energetyka wiatrowa odpowiadała jedynie za trzy projekty.

Największym zainteresowaniem inwestorów cieszyła się aukcja dla instalacji o mocy powyżej 1 MW, w ramach której wsparcie uzyskały projekty fotowoltaiczne o łącznej mocy ponad 1,6 GW.

Jednocześnie po raz kolejny nie udało się rozstrzygnąć aukcji dedykowanych m.in. biogazowniom, biomasie, hydroenergetyce i geotermii z powodu niewystarczającej liczby ofert.

Dane URE wskazują, że choć system aukcyjny nadal pozostaje ważnym elementem wspierającym rozwój odnawialnych źródeł energii, rynek coraz wyraźniej koncentruje się na najbardziej konkurencyjnych technologiach, przede wszystkim energii słonecznej.

System wsparcia OZE w Polsce

Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii w Polsce jest wspierany przez szeroki katalog programów finansowych oraz mechanizmów regulacyjnych, które mają na celu zwiększenie udziału OZE w krajowym miksie energetycznym. Wśród najważniejszych instrumentów wsparcia znajdują się programy skierowane zarówno do gospodarstw domowych, jak i przedsiębiorców, rolników oraz inwestorów realizujących większe projekty energetyczne.

Należą do nich między innymi Mój Prąd, wspierający rozwój mikroinstalacji fotowoltaicznych, magazynów energii i magazynów ciepła, Czyste Powietrze, umożliwiające kompleksową termomodernizację budynków wraz z inwestycjami w OZE, a także Moje Ciepło, oferujące dofinansowanie do zakupu i montażu pomp ciepła w nowych budynkach jednorodzinnych.

Istotną rolę odgrywa również program Energia dla Wsi, który wspiera inwestycje realizowane przez rolników i przedsiębiorstwa rolne, obejmujące instalacje fotowoltaiczne, wiatrowe, biogazownie oraz magazyny energii.

Uzupełnieniem tych działań są instrumenty dedykowane przedsiębiorcom, takie jak Kredyt Ekologiczny w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS) oraz programy finansowane z Funduszu Modernizacyjnego, wspierające rozwój magazynów energii i zwiększanie autokonsumpcji energii elektrycznej.

Oprócz programów dotacyjnych kluczowe znaczenie dla sektora odnawialnych źródeł energii mają mechanizmy wsparcia operacyjnego, które zapewniają inwestorom stabilność przychodów oraz przewidywalność prowadzenia działalności. W Polsce funkcjonują trzy podstawowe modele wsparcia: taryfy gwarantowane FIT (Feed-in-Tariff), system dopłat FIP (Feed-in-Premium) oraz wyżej opisywany aukcyjny system wsparcia OZE. Mechanizmy te zostały zaprojektowane w taki sposób, aby odpowiadać potrzebom instalacji o różnej skali i poziomie dojrzałości rynkowej, tworząc spójny system wspierający rozwój energetyki odnawialnej na wszystkich etapach inwestycji.

System taryf gwarantowanych FIT stanowi rozwiązanie skierowane przede wszystkim do najmniejszych producentów energii odnawialnej. Jego podstawowym założeniem jest zagwarantowanie stałej ceny sprzedaży energii przez określony czas, niezależnie od bieżącej sytuacji na rynku energii elektrycznej. Dzięki temu inwestorzy nie są narażeni na ryzyko związane z wahaniami cen energii, a całość wyprodukowanej energii może zostać sprzedana po z góry określonej stawce. Mechanizm ten znacząco ułatwia realizację inwestycji przez podmioty rozpoczynające działalność w sektorze OZE, wspierając rozwój energetyki rozproszonej i lokalnych źródeł wytwórczych. Stabilność przychodów oraz ograniczenie obowiązków związanych z bilansowaniem energii sprawiają, że system FIT pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi wspierających najmniejsze instalacje odnawialnych źródeł energii.

Mechanizm Feed-in-Premium stanowi kolejny etap rozwoju wsparcia dla odnawialnych źródeł energii. W przeciwieństwie do systemu FIT, wytwórcy energii uczestniczą bezpośrednio w rynku energii elektrycznej, sprzedając wyprodukowaną energię po aktualnych cenach rynkowych. Jeżeli uzyskana cena jest niższa od ustalonej ceny referencyjnej, inwestor otrzymuje dodatkową premię wyrównawczą. Rozwiązanie to pozwala zachować równowagę pomiędzy bezpieczeństwem finansowym inwestycji a aktywnym uczestnictwem podmiotów w mechanizmach rynkowych. System FIP jest szczególnie atrakcyjny dla małych i średnich instalacji OZE, które posiadają już odpowiedni potencjał organizacyjny i techniczny do funkcjonowania na konkurencyjnym rynku energii, jednocześnie wymagając częściowego wsparcia zapewniającego stabilność ekonomiczną przedsięwzięcia.

Patrycja Rapacka

patrycja.rapacka@gramwzielone.pl

© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.