Polacy popierają neutralność klimatyczną przemysłu, ale rzadziej chcą się angażować

Większość pracowników w Polsce opowiada się za utrzymaniem lub przyspieszeniem transformacji przemysłu w kierunku neutralności klimatycznej. Choć poparcie dla samych zmian pozostaje wysokie, w ciągu ostatniego roku zauważalnie spadła gotowość do osobistego angażowania się w ten proces.

Ponad 80 proc. zatrudnionych opowiada się za utrzymaniem lub przyspieszeniem tempa zmian. W ciągu roku spadł jednak odsetek osób gotowych osobiście wspierać transformację przemysłu – z 42 do 37 proc. Wyraźnie maleje też wiara w to, że w zmiany zaangażują się inni.

To główne wnioski z tegorocznej edycji badania „Zrównoważony przemysł w Europie: wytyczne dotyczące sprawiedliwej transformacji”. Przeprowadził je Wittenberg Centre for Global Ethics (WCGE) w czerwcu 2026 r. w Polsce, Niemczech i Francji przy wsparciu Fundacji E.ON. W Polsce to druga edycja – pierwszą zrealizowano w 2025 r., w Niemczech badanie prowadzone jest od 2022 r.

REKLAMA

REKLAMA

Utrzymać tempo zmian

W Polsce w badaniu udział wzięły 2082 osoby. Za przyspieszeniem transformacji przemysłu w naszym kraju opowiada się 40 proc. badanych, a 41 proc. uważa obecne tempo za właściwe. Spowolnienia chciałoby 18 proc. Łącznie 81 proc. respondentów nie chce więc hamowania zmian – podobnie jak w Niemczech i Francji.

Różnica dotyczy oczekiwań co do przyspieszenia. W Niemczech chce go 53 proc. pracowników, we Francji 54 proc. W Polsce odsetek zwolenników szybszej transformacji spadł w ciągu roku z 43 do 40 proc., a odsetek zwolenników spowolnienia wzrósł z 17 do 18 proc.

Klimat dopiero na piątym miejscu, od rządu – tańsza energia

Klimat i środowisko wskazało jako jeden z najpilniejszych problemów społecznych 31 proc. badanych w Polsce. To piąte miejsce – za bezpieczeństwem i obronnością (46 proc.), ubóstwem i nierównościami (43 proc.), migracjami (35 proc.) oraz demokracją i praworządnością (33 proc.). W Niemczech i Francji klimat pozostaje w pierwszej trójce.

Respondenci wybierali też trzy priorytety, które rząd powinien przyjąć, aby przemysł jak najszybciej osiągnął neutralność klimatyczną. W Polsce na czele są obniżenie cen energii dla przemysłu i ochrona miejsc pracy. W Niemczech zdecydowanie dominuje ograniczenie biurokracji, a we Francji obniżenie kosztów energii dla obywateli.

W Polsce wyniki są bardziej wyrównane niż w pozostałych krajach – pięć opcji uzyskało od 41 do 47 proc. wskazań. Polska ma też najwyższy odsetek osób, które nie wybrały żadnego priorytetu lub opowiadają się za odroczeniem celów klimatycznych (11 proc.).

Optymizm co do gospodarki, rosnąca niepewność co do własnej pracy

Pozytywnego wpływu transformacji na polską gospodarkę spodziewa się 38 proc. badanych, negatywnego – 22 proc. To największa przewaga optymistów spośród trzech krajów. W Niemczech proporcja wynosi 32 do 31 proc., we Francji 33 do 22 proc.

Inaczej wyglądają oczekiwania wobec własnej sytuacji zawodowej. Odsetek osób spodziewających się korzystnego wpływu transformacji na swoją pracę spadł z 45 do 41 proc. Autorzy badania określają ten spadek jako istotny statystycznie. Odsetek ocen negatywnych praktycznie się nie zmienił (14 proc. wobec 15 proc. rok wcześniej), za to grupa neutralnych urosła z 40 do 45 proc.

O 4 pkt proc. zmalał również odsetek osób, które oczekują pozytywnego wpływu transformacji na ogólną sytuację na rynku pracy w Polsce. Pozytywnych skutków dla spójności społecznej spodziewa się 37 proc. badanych (spadek o 5 pkt proc.), a negatywnych – 20 proc.

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

Podobny trend widać w Niemczech, gdzie badanie ma dłuższą historię. Tam odsetek osób oczekujących korzystnego wpływu transformacji na własną pracę spadł z 42 proc. w 2022 r. do 35 proc. w 2026 r.

Mniej chętnych do zaangażowania, mniej zaufania do innych

Dużą gotowość do osobistego przyczynienia się do neutralności klimatycznej przemysłu deklaruje 37 proc. pracowników w Polsce, wobec 42 proc. rok wcześniej. Niską gotowość wskazuje 22 proc. (wcześniej 20 proc.), a 41 proc. odpowiada neutralnie. W Niemczech (45 proc.) i Francji (50 proc.) poziom deklarowanego zaangażowania pozostał stabilny.

Szybko rośnie natomiast sceptycyzm wobec postawy innych. W Polsce 42 proc. badanych nisko ocenia gotowość współobywateli do wspierania zmian – rok wcześniej było to 36 proc. Wzrost odnotowano we wszystkich trzech krajach, najwyraźniejszy we Francji (o 8 pkt proc.).

Więcej osób jest za to otwartych na zmiany w życiu zawodowym związane z transformacją. Nowe kwalifikacje byłoby gotowych zdobyć 44 proc. badanych, wobec 39 proc. w 2025 r. Granice tej elastyczności są jednak wyraźne:

• 66 proc. nie zgodziłoby się na gorzej płatną pracę,
• 48 proc. odrzuca przeprowadzkę ze względu na pracę,
• 44 proc. nie przyjęłoby mniej prestiżowego stanowiska.

Polacy najbardziej skłonni dopłacić do transformacji

Badani odpowiadali na hipotetyczne pytanie o dodatkową opłatę w wysokości 0,5–1 proc. miesięcznego dochodu netto gospodarstwa domowego, przeznaczoną na finansowanie transformacji przemysłu. W Polsce zaakceptowałoby ją 44 proc. pracowników, a 37 proc. jest przeciw. To jedyny z trzech krajów, w którym zwolenników takiej opłaty jest więcej niż przeciwników. W Niemczech proporcja wynosi 34 do 49 proc., we Francji 29 do 52 proc.

Polscy pracownicy mniej krytycznie oceniają też sprawiedliwość rozłożenia kosztów transformacji. Na pytanie, czy obciążenia są dzielone sprawiedliwie, 47 proc. odpowiedziało „częściowo”, 30 proc. – że niesprawiedliwie, a 23 proc. – że sprawiedliwie. W Niemczech i Francji przeważa ocena negatywna (odpowiednio 50 i 52 proc.). Spośród Polaków uznających podział za niesprawiedliwy 41 proc. wskazuje na różnice między grupami o wyższym i niższym statusie społecznym.

Co wpływa na gotowość do zaangażowania?

Według autorów badania na chęć wspierania transformacji wpływają przede wszystkim oczekiwania dotyczące własnej pracy i przekonanie, że zmiany będą sprawiedliwe. Znaczenie ma też wiara w zaangażowanie innych oraz to, jak ważnym problemem jest dla danej osoby ochrona klimatu. Mniejszą gotowość do działania deklarują osoby o prawicowych sympatiach politycznych.

Autorzy badania zalecają, by decydenci jasno komunikowali kierunek zmian i ograniczali niepewność związaną z ich skutkami. W Polsce warto mówić o transformacji nie tylko w kontekście ochrony klimatu, ale także miejsc pracy i sprawiedliwego podziału kosztów. Jak zauważają prowadzący badanie, działania informacyjne powinny być kierowane przede wszystkim do osób niezdecydowanych, a nie do tych, które już mają ugruntowane poglądy.

Badanie „Sustainable Industry in Europe 2026: Guidelines for a Just Transformation” zrealizowano metodą ankiety internetowej (CAWI) w czerwcu 2026 r. wśród osób pracujących w Polsce, Niemczech i Francji. Respondenci reprezentowali wszystkie sektory gospodarki, nie tylko przemysł, a pytania dotyczyły ich postaw wobec transformacji sektora przemysłowego. Polska próba liczyła 2082 osoby i była reprezentatywna dla pracujących pod względem wieku, płci i regionu. Wielkości prób różnią się między krajami. Badanie prowadzi Wittenberg Centre for Global Ethics, jest ono finansowane przez Fundację E.ON, powiązaną z koncernem energetycznym E.ON.