Polska stawia na magazyny energii. Regulator dostrzega jednak ważny problem
Magazyny energii elektrycznej trafiły w 2025 r. na listę Znaczących Użytkowników Sieci, operatorzy dystrybucyjni uzyskali zgody na budowę siedmiu magazynów jako zintegrowanych elementów infrastruktury, a rynek mocy zakontraktował blisko 19 GW, w tym magazynów. Regulator otwarcie skrytykował sposób, w jaki wyceniana jest dyspozycyjność magazynów w aukcjach mocowych. To najważniejsze informacje na temat magazynów energii z corocznego raportu Prezesa URE.
W sierpniu 2025 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki na wniosek Polskich Sieci Elektroenergetycznych zatwierdził zmianę wykazu Znaczących Użytkowników Sieci (ang. Significant Grid Users), dopisując do niego magazyny energii elektrycznej. Status SGU nadawany jest instalacjom na tyle istotnym dla systemu, że wiążą się z dodatkowymi obowiązkami technicznymi. Jak wyjaśnialiśmy przy okazji farm wiatrowych Engie, kwalifikacja jako SGU oznacza m.in. obowiązek utrzymywania niezależnego kanału łączności z operatorem systemu dystrybucyjnego, także w sytuacjach awaryjnych.
Choć magazyny wciąż nie są w Polsce powszechne, PSE uznały je za kluczowe ze względu na rosnącą liczbę wydawanych warunków przyłączenia oraz potencjał techniczny w bilansowaniu wahań produkcji z OZE i regulacji napięcia oraz częstotliwości sieci. To podejście spójne z wcześniejszymi zapowiedziami operatora. Informowaliśmy, że PSE rozpoczęły prace nad wymogami technicznymi dla magazynów w zakresie kształtowania parametrów sieci (grid-forming), traktując je jako przyszłego następcę konwencjonalnych elektrowni w roli stabilizatora systemu. Według celów PSE do 2040 r. krajowy system ma być gotowy na obsługę 24 GW magazynów energii.
Operatorzy sieci budują własne magazyny. Wyjątek od unijnego zakazu
Drugim istotnym wątkiem raportu są decyzje URE uznające magazyny energii za w pełni zintegrowane elementy sieci. Jest to status, który pozwala operatorom systemów dystrybucyjnych (OSD) na ich posiadanie i obsługę, mimo ogólnego unijnego zakazu inwestowania przez operatorów sieci w aktywa rynkowe. Jak przypominaliśmy na łamach portalu, ograniczenia te wprowadzono do Prawa energetycznego w 2023 r., a jedynym sposobem na ich obejście jest właśnie decyzja Prezesa URE uznająca magazyn za w pełni zintegrowany element sieci. Regulator postulował nawet zwolnienie z tych ograniczeń operatorów zamkniętych systemów dystrybucyjnych, zwracając się w tej sprawie do Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
W 2025 r. takie zgody otrzymały trzy podmioty na łącznie siedem magazynów: Tauron Dystrybucja, Energa-Operator oraz „Dozamel”. Cztery jednostki mają moc do 60 kW (niskie napięcie), a trzy – do 2 MW (średnie napięcie). Ich wyłącznym celem ma być zapewnienie ciągłości zasilania, parametrów jakościowych energii oraz techniczne bilansowanie lokalne. Przykładem tego typu instalacji jest magazyn Energa-Operator przy RS Czernikowo. URE potwierdził, że magazyn ten wypełnia kryterium zintegrowanego elementu sieci i nie podlega konsultacjom rynkowym właśnie dlatego, że pełni funkcję krytyczną dla bezpieczeństwa sieci, a nie inwestycji dostępnej dla podmiotów zewnętrznych. Warto dodać, że w 2025 r. URE wydało też 3 decyzje stwierdzające wygaśnięcie wcześniejszych uznań magazynów za zintegrowany element sieci. Status ten nie jest więc nadawany bezterminowo.
Spór o wycenę magazynów w rynku mocy
Dzięki aukcjom głównym na lata 2021–2030 oraz aukcji dogrywkowej na rok 2029 sfinansowana zostanie budowa nowych jednostek wytwórczych i magazynów energii o łącznej mocy około 18,9 GW. W tym kontekście raport URE ujawnia istotny spór. Regulator zakwestionował spadek tzw. korekcyjnego współczynnika dyspozycyjności (KWD) dla magazynów w aukcjach na lata 2028–2029, postulując różnicowanie tego wskaźnika w zależności od czasu, przez jaki magazyn jest w stanie dostarczać moc maksymalną. Postulat ten nie został jednak uwzględniony.
– Organ regulacyjny zwrócił uwagę na kolejny duży spadek wysokości korekcyjnego współczynnika dyspozycyjności dla magazynów energii elektrycznej (w postaci akumulatorów, kinetycznych zasobników energii i superkondensatorów) w porównaniu do poziomu tego parametru na lata 2028-2029. W ocenie Prezesa URE celowe byłoby wyznaczenie różnych wartości tego współczynnika dla magazynów energii elektrycznej o różnym czasie dostarczania mocy maksymalnej – poinformował regulator.
Skala problemu, na który wskazywał URE, staje się jaśniejsza w świetle danych z rynku. W aukcji głównej rynku mocy przeprowadzonej 11 grudnia 2025 r. (na rok dostaw 2030) KWD dla magazynów energii wyniósł zaledwie 13,39 proc. Jest to drastyczny spadek z poziomu ponad 60 proc. rok wcześniej i aż 95 proc. dwa lata wcześniej.
Jak tłumaczyła cytowana przez Gramwzielone.pl Barbara Adamska, prezes Polskiego Stowarzyszenia Magazynowania Energii (PSME), współczynnik ten określa, jaki procent mocy jednostki inwestor może zaoferować w aukcji. Z magazynu o mocy 100 MW inwestorzy mogli w praktyce zaoferować zaledwie około 13 MW. Branża krytykowała podobny mechanizm również przy okazji przygotowań do aukcji na rok 2028, gdzie magazyny energii są traktowane w kalkulacjach na podobnych zasadach co elektrownie węglowe, co zdaniem sektora nie odzwierciedla specyfiki technologii magazynowania.
Rewolucja rozliczeniowa – 15 minut zamiast godziny
Kolejna zmiana opisana w raporcie URE dotyczy granulacji rozliczeń. Zatwierdzona w kwietniu 2026 r. metoda wymiany danych, która wejdzie w życie 1 lutego 2027 r., zmieni rozdzielczość planów pracy jednostek wytwórczych i potencjalnie magazynów energii z jednej godziny na 15 minut. Zgodnie z okresem rozliczania energii bilansującej. To kontynuacja trendu – PSE, jako operator rynku bilansującego, wprowadziły 15-minutowy okres rozliczania niezbilansowania jeszcze przed pełnym dostosowaniem do tego standardu instrumentów notowanych na Towarowej Giełdzie Energii. Dla magazynów energii – technologii, której podstawową przewagą jest szybka reakcja na zmiany cen i sygnały systemowe. Przejście na rozliczenia kwadransowe oznacza w praktyce lepsze dopasowanie modelu wynagradzania do rzeczywistych możliwości technicznych tych urządzeń.
Wspólne unijne reguły dla agregacji
W marcu 2025 r. Polska przekazała Komisji Europejskiej projekt nowego kodeksu sieciowego dotyczącego odpowiedzi odbioru (ang. Demand Response Network Code), który ma ujednolicić przepisy dotyczące agregacji magazynowania energii i ułatwić operatorom zamawianie takich usług. To element szerszego procesu zmian regulacyjnych na poziomie unijnym. Od grudnia 2025 r. obowiązuje też rozporządzenie o przemyśle neutralnym emisyjnie (Net-Zero Industry Act), które wprowadza dla magazynów energii m.in. kryteria pozacenowe w aukcjach wsparcia oraz koncepcję tzw. acceleration areas – stref przyspieszonych procedur inwestycyjnych, dla których Prezes URE wydał już w 2025 r. dedykowany przewodnik.
Magazyny w statystykach koncentracji rynku
Raport URE zwraca też uwagę na techniczny, ale istotny szczegół metodologiczny. Przy obliczaniu wskaźników koncentracji rynku, takich jak wskaźnik Herfindahla-Hirschmana (HHI), regulator uwzględnia wolumen energii elektrycznej oddanej z magazynów do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Oznacza to, że magazyny energii są już formalnie traktowane jako pełnoprawny uczestnik rynku wytwórczego, a nie wyłącznie techniczny dodatek do innych źródeł.
Patrycja Rapacka
patrycja.rapacka@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
