Niemal 3 proc. prosumentów złożyło skargi do spółek energetycznych
Niemal 3 proc. prosumentów złożyło w 2025 r. skargi do swoich przedsiębiorstw energetycznych. Jest to wyraźnie więcej niż wśród ogółu odbiorców w gospodarstwach domowych. Głównym powodem skarg pozostają nieprawidłowe wartości napięcia w sieci, uniemożliwiające poprawną pracę mikroinstalacji fotowoltaicznych. Jednocześnie 2025 r. przyniósł nowe formy uczestnictwa w rynku energii – od prosumenta wirtualnego po obywatelskie społeczności energetyczne. Tak wynika z corocznego raportu Prezesa URE dla Komisji Europejskiej i Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER).
Liczba skarg i reklamacji składanych przez odbiorców energii elektrycznej w gospodarstwach domowych do przedsiębiorstw energetycznych wzrosła w 2025 r. w porównaniu z rokiem poprzednim i nadal utrzymuje się na wysokim poziomie. W ubiegłym roku 2,86 proc. prosumentów złożyło reklamacje lub skargi do swoich przedsiębiorstw energetycznych (co dla tej drugiej grupy oznacza niewielki spadek względem 2024 r.). Takich działań podjęło się 2,07 proc. wszystkich odbiorców energii (gospodarstw domowych) w Polsce. Najwięcej zgłoszeń dotyczyło nieprawidłowych wartości napięcia w sieci, które uniemożliwiały poprawne działanie mikroinstalacji fotowoltaicznych. To problem, który Gramwzielone.pl opisywał już wcześniej jako jedną z najczęstszych przyczyn skarg prosumentów na spółki energetyczne. Obok skoków napięcia i awaryjnych wyłączeń falowników, wskazywaliśmy też na opóźnienia w realizacji umów o przyłączenie oraz kary za zerwanie umowy z dotychczasowym sprzedawcą.
Problem nie jest nowy, ale najwyraźniej wciąż narasta. Bezpośrednio do URE w 2025 r. wpłynęło 471 formalnych skarg sklasyfikowanych w kategorii „mikrogeneracja/prosumpcja”. Dotyczyły one przyłączania mikroinstalacji do sieci, zawierania umów i rozliczeń oraz parametrów jakościowych energii. Szczegóły prezentuje poniższa tabela.
Nie zawsze wina leży po stronie tylko spółek energetycznych. Skalę zjawiska dobrze ilustrują opisywane kontrole operatorów sieci u prosumentów. Enea Operator sprawdzała m.in. przypadek, w którym zgłoszona instalacja o mocy 48 kW w rzeczywistości wprowadzała do sieci znacznie więcej energii, co pokazuje, jak duże rozbieżności między deklaracjami a stanem faktycznym instalacji muszą dziś wyjaśniać operatorzy.
Nowe formy prosumpcji i społeczności energetyczne
Rok 2025 przyniósł istotną zmianę w definicji prosumenta wirtualnego. Ustawa z 21 maja 2025 r. doprecyzowała zasady tej formy działalności jako element przygotowań do pełnego wdrożenia Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE). Informowaliśmy, że ustawa ta ostatecznie ustaliła harmonogram wdrażania CSIRE oraz zasady działania prosumenta wirtualnego w okresie przejściowym, w którym instalacja wytwórcza i punkt poboru energii muszą znajdować się na terenie tego samego operatora sieci dystrybucyjnej. Ograniczenie to ma zniknąć dopiero w październiku 2026 r. wraz z pełnym uruchomieniem systemu. Zainteresowanie nową formułą, mimo tych ograniczeń, było zauważalne już w pierwszych miesiącach funkcjonowania przepisów. W drugim półroczu 2025 roku na rozpoczęcie działalności w formule prosumenta wirtualnego zdecydowało się 272 odbiorców.
Równolegle w 2025 r. uregulowano zasady funkcjonowania Obywatelskich Społeczności Energetycznych (OSE), czyli podmiotów opartych na dobrowolnym uczestnictwie, które mogą zajmować się wytwarzaniem, dystrybucją, sprzedażą, agregacją i magazynowaniem energii. Członkami OSE mogą być osoby fizyczne, samorządy oraz mikro- i mali przedsiębiorcy. Prezes URE prowadzi publiczny elektroniczny wykaz takich podmiotów, weryfikując wnioski o wpis pod kątem zgodności z celami społeczności – korzyściami środowiskowymi i społecznymi, a nie zyskiem finansowym. Pierwszy wpis do rejestru OSE trafił na początku 2025 roku. Była to inicjatywa MES-TOWN Łódź, licząca wówczas 7 członków. Do końca roku rejestr URE zasiliły kolejne społeczności, m.in. w Bielsku-Białej, Krakowie i Jaworznie, co pokazuje, że formuła ta powoli, ale konsekwentnie zyskuje na popularności w różnych regionach kraju.
Infrastruktura i inwestycje pod kątem OZE
Operatorzy Systemów Dystrybucyjnych (OSD) uznali za priorytet inwestycje mające na celu przystosowanie sieci do rosnącej liczby przyłączeń źródeł rozproszonych, w tym prosumentów. Skala wyzwania, przed jakim stoją operatorzy, wynika bezpośrednio z problemów opisanych w pierwszej części raportu. Opisywaliśmy przypadki, w których modernizacja sieci niezbędna do wyeliminowania problemów z napięciem zapowiadana była z kilkuletnim wyprzedzeniem, nawet do pięciu lat, co pokazuje skalę zaległości inwestycyjnych na styku energetyki rozproszonej i istniejącej infrastruktury.
W 2025 r. kontynuowano też masową wymianę liczników na urządzenia zdalnego odczytu (LZO), umożliwiające pozyskiwanie danych dobowo-godzinowych. Jest to warunek konieczny do pełnego korzystania z przywilejów rynkowych, takich jak taryfy dynamiczne. PSE dostrzegły też duży potencjał magazynów energii w bilansowaniu wahań produkcji z OZE. W 2025 r. poprzez rynek mocy sfinansowano budowę nowych jednostek wytwórczych i magazynów o łącznej mocy około 18,9 GW, co ma ułatwić przyłączanie kolejnych instalacji prosumenckich do systemu.
Taryfy i rozliczenia. Nadchodzi reżim 15-minutowy
W 2025 r. zatwierdzono nowe taryfy dystrybucyjne uwzględniające grupy przeznaczone dla odbiorców korzystających z cen dynamicznych, wraz z możliwością wykorzystania tzw. usług elastyczności. Kluczową zmianą na horyzoncie jest jednak reforma danych rozliczeniowych. Od 1 lutego 2027 roku wejdzie w życie 15-minutowa rozdzielczość planów pracy, zastępująca obecną godzinową, co pozwoli na bardziej precyzyjne rozliczanie energii bilansującej. Ma to kluczowe znaczenie dla autokonsumpcji i zarządzania energią przez prosumentów, ponieważ obecnie ceny stosowane do rozliczeń w praktyce bywają jednakowe w obrębie całej godziny, mimo formalnego podziału na kwadranse, co ogranicza realne korzyści z precyzyjnego zarządzania zużyciem energii w ciągu dnia.
Narzędzia wsparcia i informacji dla prosumentów
Od 2024 r. prosumenci – jako odbiorcy w gospodarstwach domowych – mogą korzystać z publicznej porównywarki ofert URE (w formie pliku Excel), obejmującej oferty z cenami stałymi, indeksowanymi oraz dynamicznymi. Przy Prezesie URE działa też Koordynator ds. negocjacji. Jest to instytucja działająca od 2017 r., zajmująca się pozasądowym rozwiązywaniem sporów, m.in. w sprawach przyłączania mikroinstalacji oraz umów o świadczenie usług magazynowania energii. Koordynator prowadzi postępowania polubowne między odbiorcami w gospodarstwach domowych oraz prosumentami będącymi konsumentami a przedsiębiorstwami energetycznymi.
Patrycja Rapacka
patrycja.rapacka@gramwzielone.pl
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy E-Magazyny Sp. z o.o.
